آيا نظام حكمراني مهياي تغييرات بزرگ ميشود؟
انصافنيوز | با نگاهي به سخنان مقامات ارشد نظام اينطور به نظر ميآيد كه جمهوري اسلامي ايران آماده وقوع يك تغيير بزرگ ميشود. پس از اعتراضات و ناآراميهاي دي ۱۴۰۴ همچون حوادث گذشته تحليلهاي گوناگوني درباره دلايل وقوع اين رخداد بيان شده است؛ از مشكلات اقتصادي تا اشكالات سياستي. اما آنچه اينبار تفاوت داشت سخناني است كه از سوي مقامات مطرح شده است. رهبري، رييسجمهور، دبير شوراي عالي امنيت ملي، مشاور رهبري در امور بينالملل، رييسجمهور پيشين ايران و... از جمله مسوولان نظام بودند كه درباره وقايع ديماه ۱۴۰۴ اظهارنظر كردهاند. با بررسي گفتههاي آنها اينطور به نظر ميآيد كه اينبار بيشتر از رخدادهاي اعتراضي سالهاي قبل به ريشههاي وقوع چنين اعتراضاتي توجه نشان داده شده است. رهبري انقلاب اندكي پس از وقوع اعتراضات تاكيد كردهاند كه معترضان صحبت درستي داشتند و رييسجمهور پزشكيان نيز در چندين سخنراني در روزهاي گذشته بر پيگيري مطالبات آنها تاكيد داشته است. اما چگونگي توجه به مطالبات معترضان را ميتوان در اقدامات دولت ميانهرو چهاردهم و اظهارات مقامات و فراتر از آن جستوجو كرد. پزشكيان و همكارانش در دولت با وجود التهابات روزهاي اخير برنامه از پيش تعيين شده خود براي حذف رانت در تخصيص ارز ترجيحي را به مرحله اجرا رساندند كه در صورت استمرار در اجراي آن ميتواند بخش بزرگي از مفاسد و ويژهخواريهايي كه در اين موضوع وجود داشت برطرف كند. اما شايد مهمتر از اين برنامه اقتصادي نشانههايي است كه از احتمال تغييرات سياستي و ساختاري خبر ميدهد. علي لاريجاني، دبير شوراي عالي امنيت ملي در سخناني با اشاره به اعتراضات مردم تاكيد كرده است كه حكومت بايد اصلاحاتي را در دستور كار قرار دهد. علياكبر ولايتي، از چهرههاي نزديك به آيتالله خامنهاي و مشاور رهبري در امور بينالملل صريحتر سخن گفته و درباره دليل بروز مشكلات معيشتي ميگويد: بخش عمده آنها مربوط به تحريمهاست و همچنين تنهايي دولت و عدم همكاري بعضي از عوامل ديگر. آقاي ولايتي درباره راهحل هم اينطور توضيح ميدهد كه حل تمام مشكلات به تنهايي توسط دولت، ميسر نيست و ميبايست هركسي يا هر مجموعهاي، به اندازه توان خود در حل مشكلات كمك كند. حسن روحاني، از بزرگان جريان ميانهروها و رييسجمهور پيشين ايران نيز در بيانيهاي تاكيد كرده است كه بايد ريشههاي اعتراض شناخته و با درسآموزي از تجارب گذشته، اصلاحات اساسي آغاز شود. ممكن است اين اظهارنظرها در نگاه نخست موضوع چندان مهمي تلقي نشود اما كنار هم قرار گرفتن آنها در كنار سخنان چند ماه قبل رهبري درباره بدون اشكال دانستن «اصلاح مباني نظام» ميتواند نشانگر آماده شدن جمهوري اسلامي ايران براي وقوع تغييراتي باشد. تغييراتي كه در نهايت بتواند با «در دستور كار قرار دادن اصلاحات اساسي» بخشي از اشكالات ساختاري موجود كه به «تنهايي دولت» و «مشكلات معيشت» منجر شده را رفع كند.