ايران از نگاه هوزومي يوشينوري
عكاس ژاپني
اشاره- كتاب «ايران از نگاه هوزومي يوشينوري»، تاليف عكاس ژاپني است كه در سال ۱۹۶۲م. (۱۳۴۱ش.) در ايالت آيچي ژاپن به دنيا آمد. او در سال ۱۹۹۹م. (۱۳۷۸ش.) پس از برپايي نمايشگاه فردي در فرهنگسراي نياوران-تهران، در سال ۲۰۰۰م. (۱۳۷۹ش.) به برپايي نمايشگاه فردي در نمايشگاه بينالمللي جزيره كيش پرداخته و سپس نمايشگاه فردي عكسهاي ايران و ژاپن را در ميلان ايتاليا برگزار كرده است. تجارت و عكاسي كه دو حرفه اين هنرمند ژاپني است، در عكسهايش به روايت شرقي از مردم ايران پرداخته است، به ويژه در آنجا كه خنده و مهرباني در چهرههاي ايرانيان را با لنز تاريك دوربينش به ثبت رسانده است. از همين روي، امروز به معرفي اين كتاب هنر اجتماعي ميپردازيم كه در كتابخانه ايرانشناسي كتابخانه مركزي دانشگاه تهران نگهداري ميشود.
هوزومي يوشينوري در «مقدمه» اين كتاب كه انتشارات يساولي آن را در سال ۱۳۸۰ چاپ و منتشر كرده، نوشته است: «عكاسي براي من وسيلهاي است در جهت شناخت خود؛ حرفهاي كه عليرغم زندگي پرمشغلهام به عنوان يك تاجر، با اشتياق فراوان به آن روي آوردم. در طول سفرهاي متعددي كه به كشورهاي خارجي داشتم، با گونههاي مختلفي از مردم با روحيات متفاوت آشنا شدم كه از بيشتر آنها عكس گرفتم. ولي از ميان آنها، تصاوير مردمي صميمي با لبخندهاي دلنشين، بيشترين تاثير را در من ايجاد كرد. در ايران به قدري مجذوب اين نگاههاي گرم شدم كه ناخودآگاه تحتتاثير آن، ۱۰۰۰ حلقه فيلم مصرف كردم؛ يعني چيزي حدود ۳۶۰۰۰بار فشار دكمه شاتر؛ در هيچ كجاي دنيا مردماني با چنين احساسات لطيف نديدم.
مادامي كه عكسها را مرتب ميكردم، يا با ديگران در مورد آنها صحبت ميكردم، يا زماني كه با عكاسان ساير كشورها نمايشگاهي برگزار ميكردم، در كمال تعجب به ياد ميآوردم كه چقدر مسافرت به ايران برايم موثر بوده است. بيترديد احساسات حقيقي من، كه هيچگاه از وجود آنها باخبر نبودم، در اين تصاوير نهفتهاند. هنگامي كه براي آماده كردن اين مجموعه، اسلايدهايم را بررسي ميكردم، ضمير ناخودآگاهم را در تصاوير بازيافتم. براي من جاي بسي خوشبختي است اگر اين مجموعه عكس بتواند به طريقي با ضمير ناخودآگاه شما نيز ارتباط برقرار كند.»
در ادامه، انتشارات يساولي در بخش «مقدمه ناشر» نوشته است: «كتاب ايران از نگاه هوزومي يوشينوري برگزيده عكسهايي است كه عكاس اين مجموعه طي سفر خود به ايران در سال ۱۹۹۸م. (۱۳۷۷ش.) تهيه نموده، عكسهايي با مضامين اجتماعي كه بيشتر شامل موضوعاتي از زندگي روزمره و روابط اجتماعي مردم كوچه و بازار است. سعي او ثبت همين روابط گرم و صميمت بين انسانها است و اين بحثي است كه در سفرهاي متعددي كه وي به كشورهاي غربي داشته كمتر با آن روبهرو شد. او كه عكاسي را به عنوان وسيلهاي در جهت شناخت خود دنبال ميكند علاقه خاصي به اينگونه سوژهها دارد و در سفري كه به ايران داشته بيشتر از آنكه توجه خود را معطوف به آثار و ابنيه به يادگار مانده از سالهاي دور اين سرزمين كهن كند، شيفته روابط و عواطف گرم مردم آن گرديده. تنوع سنن و فرهنگ غني ايرانيان و خصلت ميهماننوازيشان كه ريشه در مذهب آنان دارد و ايرانيان به آن ميبالند تاثيري شگرف بر عكاس اين مجموعه گذاشته است.
عكسها نشان از آن دارد كه او خود را در اينجا غريبه نميداند. گرچه او چشم بادامي زيركي است كه با شگردهاي خاص خود ارتباطي عاطفي با سوژه موردنظر برقرار ميكند و در فرصتي مناسب آن را به ثبت ميرساند ولي با اين حال بايستي اذعان داشت كه ايرانيان هم مردمانياند خونگرم و زودجوش. يوشينوري كه عكاسي را به صورت حرفهاي دنبال ميكند با شناخت كامل از اين اصل كه موفقيت اينگونه سوژهها به احساسي است كه در آن نهفته است، حداكثر توان خود را در جهت دست يافتن به اين اصل باتوجه به شناخت و مطالعهاي كه نسبت به فرهنگ ايران داشته به كار برده، به طوري كه در پارهاي موارد اين احساس بسياري از ضعفهاي تكنيكي و كادربنديهاي ناقص در تعدادي از عكسهايش را پوشش داده است.
هوزومي يوشينوري به جز ايران طي سالهاي ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۹م. (۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸ش.) جهت تهيه عكس سفرهايي نيز به كشورهاي تركيه، كرهشمالي، امارات متحده عربي، روسيه، تونس و ديگر كشورهاي اروپا و امريكا داشته كه هر يك حال و هواي خاص خود را دارد. اين سفرها همراه با تلاش و انگيزه او در حرفه عكاسي ميتواند متضمن آيندهاي روشن براي اين عكاس جوان باشد.
چاپ اين مجموعه از آن جهت براي ناشر حائزاهميت است كه تصاوير آن توسط عكاسي تهيه شده كه هيچگونه تعلقات قومي و مليتي نسبت به اين مردم ندارد و آنچه از ويزور دوربين خود ديده و به ثبت آن پرداخته، واقعيتي است غيرقابل انكار كه ميتواند بسياري از ذهنيتهاي منفي كه تبليغات غرب نسبت به اين مردم در اذهان ايجاد كرده را خنثي نمايد.»
منابع: مجموعه اسناد كتابخانه مركزي
و مركز اسناد دانشگاه تهران