ويراستار و مترجمي از سنگلج
ديروز سالروز تولد احمد سميعيگيلاني بود. احمد سميعي (گيلاني) در ۱۱ بهمنماه ۱۲۹۹ شمسي در محله قديمي سنگلج (كوچه افشارها) تهران متولد شد و دوم فروردين ۱۴۰۲ در ۱۰۲ سالگي از دنيا رفت. او درباره تولد خود در مصاحبه با سايه اقتصادينيا كه در كتاب «احمد سميعي (گيلاني)، زندگاني و خاطرات سياسي» منتشر شده، گفته است: «بلشويكها كه آمدند انزلي و نزديكيهاي رشت، مادرم من را آبستن بود. در شهر پيچيده بود كمونيستها و بلشويكهاي مهاجم ناموس خانوادهها را به قدر لازم رعايت نميكنند. همين شد كه بعضي از خانوادههاي متمكن كوچيدند به تهران، از جمله خانواده من و خانواده خاله بزرگم كه شوهرش از روحانيان بسيار متنفذ رشت بود. دقيقا ۱۱ بهمن ۱۲۹۹، مادرم من را حامله بود و به تهران كه رسيد وضع حمل كرد؛ در محله سنگلج، كوچه افشارها.» او تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در رشت گذراند. در دبيرستان رشتهاش علمي بود و چهار معلم ادبي داشتند كه پرويز ناتلخانلري معلم ديكتهاش بود. سميعيگيلاني سپس در امتحان ورودي سال ۱۳۱۸ دانشكده فني شركت كرد و با احراز رتبه اول پذيرفته شد، ليكن به فاصله حدود يك ماه از تحصيل در آن دانشكده منصرف شد و با گذراندن امتحان ورودي، تحصيلات عاليه خود را در رشته زبان و ادبيات فارسي دانشكده ادبيات دانشگاه تهران آغاز كرد. در همين اوان، در انستيتوي روزنامهنگاري كه جنب دانشكده حقوق تاسيس شده بود، شركت كرد. در خردادماه ۱۳۲۱، دوره ليسانس را با اخد مدال درجه يك علمي به پايان برد و به انتخاب و تشويق استاد بديعالزمان فروزانفر، در مهرماه همان سال وارد دوره دكتري زبان و ادبيات فارسي شد، ولي به علت گرفتاريهاي معاشي و سياسي نتوانست اين دوره را با پيگيري طي كند و به گفته خودش، فقط ۸ شهادتنامه از ۱۰ شهادتنامه آن را به تفاريق گذراند. سميعي در سالهاي «آمادگي به خدمت»، به شغل ويراستاري در موسسه انتشارات فرانكلين و سازمان ويرايش و توليد دانشگاه آزاد ايران اشتغال داشت. در فرانكلين، دبيري «مجموعه سخن پارسي» را ضمن خدمات ديگر بر عهده گرفت. از اين مجموعه ۱۱ عنوان انتشار يافت كه عموما به صورت كتاب درسي دانشگاهي درآمد. در همين دوران، به دعوت استاد عبدالحسين زرينكوب، در دانشگاه تهران (دانشكده ادبيات و علوم انساني)، چند صباحي، به تدريس درسهاي ادبي پرداخت. او در دورههاي كوتاهمدت و ميانمدت آموزش ويراستاري نيز درس ويرايش زباني و آيين نگارش را برعهده گرفت و از اين راه در تربيت نسلي از ويراستاران جوان سهيم شد. در سالهاي پس از انقلاب نيز سميعي در بنگاه ترجمه و نشر كتاب، مركز انتشارات علمي و فرهنگي، مركز نشر دانشگاهي، بنياد دايرهالمعارف اسلامي و انتشارات سروش به خدمات ويراستاري مشغول بود. همچنين در دانشگاه گيلان و دانشگاه آزاد اسلامي (واحد گيلان)، آيين نگارش و ادبيات تدريس كرد. از ترجمههاي او «دلدار و دلباخته» ژرژساند، «خيالپروريها» ژان ژاك روسو، «سالامبو» گوستاو فلوبر - كه در ايام محبس ترجمه شدند - و «برادرزاده رامو» و «نظر خلاف عرف درباره هنرپيشگان» ديدرو، «چيزها» ژرژ پرك، «چومسكي» جان لاينز، «ساختهاي نحوي» چومسكي، «كنفوسيوس» كارل ياسپرس، «مسيح» كارل ياسپرس، «داتا گنجبخش» شيخ عبدالرشيد و «هزيمت» ويليام لوئيس و مايكل لهدين را بايد نام برد. از آثار تاليفي او «ادبيات ساساني»، «آيين نگارش»، «شيوهنامه دانشنامه جهان اسلام»، «نگارش و ويرايش» و مقالههاي متعددي عمدتا در زمينه نقد و تحقيق ادبي و آداب و فنون ويراستاري درخور ذكر است. او ۲۵ تير ۱۳۷۰ به عضويت پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي انتخاب شد و مسووليت سردبيري نامه فرهنگستان، مديريت گروه نشر آثار و گروه ادبيات معاصر به او محول شد. سميعيگيلاني در دوم فروردين سال ۱۴۰۲ از دنيا رفت.