• ۱۳۹۸ سه شنبه ۶ اسفند
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
online كانال تلگرام روزنامه اعتماد

30 شماره آخر

  • شماره 4396 -
  • ۱۳۹۸ يکشنبه ۲ تير

غرق شد تا به دريا برسد

جمال ميرصادقي

صمد بهرنگي را گاه در جلسه‌هاي كانون نويسندگان مي‌ديدم.‌ او به لحاظ شخصيتي انسان بسيار محجوبي بود و برخلاف كساني كه مدام در پي سخن گفتن از خود و كارهاي‌شان هستند تا به اين وسيله براي خود معروفيت بخرند، بسيار كم حرف مي‌زد و ساكت بود.

بهرنگي را به عنوان خالق «ماهي سياه كوچولو» مي‌شناسيم كه يكي از شاهكارها در ادبيات كودك ايران به حساب مي‌آيد؛ البته اين نويسنده كتاب‌هاي زيادي براي كودكان و نوجوانان نوشت كه هيچ‌ يك نتوانست شهرت اين اثر را به دست آورد.

«ماهي سياه كوچولو» يك داستان تمثيلي نمادين است، تمثيل به اين معنا كه بيشتر جنبه نوعي دارد و اوج چنين داستان‌ها و حكايت‌هايي را در ادبيات فارسي در كليله و دمنه سراغ داريم. نمونه آن در اين حكايت است: «سگ بر لب جوي استخواني يافت، چندان كه در دهان گرفت و عكس آن در آب بديد، پنداشت كه ديگري است، بشره دهان باز كرد تا آن را نيز از روي آب بر گيرد، آنچه در دهان بود باد داد». در داستان‌هاي تمثيلي ما از ذهنيت به عينيت مي‌رويم؛ به عنوان مثال تمركز اين داستان بر مقوله طمع است كه با اين تمثيل ناپسند بودن آن را به خوبي نشان مي‌دهد.

اما زماني كه از نماد سخن مي‌گوييم، از عينيت به ذهنيت حركت مي‌كند. نمونه آن را در عبارت‌هايي مانند «خورشيد عالم» مي‌بينيم، در اينجا خورشيد يك مقوله عيني است كه آن را به شكل نمادين به شخصيتي نسبت مي‌دهيم. در ادب فارسي ما با مثال‌هاي نمادين بسيار مواجهيم و نويسندگان از آن بسيار استفاده مي‌كنند.

در داستان «ماهي سياه كوچولو» هر دو خصيصه نمادين و تمثيلي گنجانده شده است. در اين داستان ما اگرچه آگاهيم كه يك ماهي كوچك نمي‌تواند از حوضچه خود بيرون آمده و به جنگ ماهي‌خوار ظالم و خطرناك برود، اما اين شخصيت جنبه مبارزه‌جويانه نمادين عليه ظلم و ستم را دارد. اين داستان مي‌تواند تمثيل و نمادي از وضعيتي باشد كه صمد بهرنگي در آن مي‌زيست. بر اساس «ماهي سياه كوچولو» يك موجود ضعيف و يك فرد از يك جمعيت قادر است با وجود ضعيف بودن به جنگ كسي برود كه ... كه در اين داستان ماهي‌خوار است. با اين حال در روند اين اثر مشاهده مي‌كنيم، ماهي سياه كوچولو توسط ماهي‌خوار خورده مي‌شود، او پس از خورده شدن به جمع ماهي‌هايي مي‌پيوندد كه در درون شكم ماهي‌خوار اسير شده‌اند و همگي به دنبال يك چيز هستند؛ آزادي.

صمد بهرنگي به دنبال جامعه بدون طبقه بود، او تلاش كرد خود را از تنگناي شرايطي كه در آن گرفتار شده بود، خارج كند و از رود ارس بگذرد تا به سرزميني برسد كه به جامعه‌اي كه در ذهن به عنوان شكل ايده‌آل زندگي در ذهن داشت، بپيوندد. اما در راه رسيدن به اين آرزو غرق شد، البته شايعه‌هايي مبني بر غرق كردن او توسط نيروهاي حكومتي در دوره پهلوي وجود داشت اما واقعيت چيز ديگري بود؛ متاسفانه صمد بهرنگي بدون دخالت نيروهاي دولتي غرق شد و نتوانست هيچ‌گاه خود را به جايي كه آرزويش را داشت، برساند.

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
اطلاع رسانی

با توجه به افزایش هزینه‌های تولید روزنامه در چند ماهِ اخیر، و تلاش ما در راستای ادامه انتشار روزنامه «اعتماد» به‌روال معمول و حفظِ کیفیت و تیراژ روزنامه، ناگزیر به حذفِ امکان بازدید رایگان سایت و به‌تبع آن فروشِ آنلاین مطالب از طریق سایت هستیم. بنابر وضعیتِ اقتصادی اخیر، خاصه گرانی و نبودِ کاغذ موردنیاز برای انتشار روزنامه، در صورتی‌ که متقاضیِ بازدید از سایت روزنامه هستید و جهتِ یاری به امر فرهنگی و امکان ادامه انتشار روزنامه در این مسیر نیز ما را همراهی کنید.

چانچه تا اکنون عضو سایت نیستید، بر روی گزینه ثبت نام کلیک کنید.

چنانچه قبلا ثبت نام کرده‌اید، بر روی گزینه ورود به سایت کلیک کنید.