• ۱۳۹۸ سه شنبه ۱ مرداد
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
online كانال تلگرام روزنامه اعتماد

30 شماره آخر

  • شماره 4411 -
  • ۱۳۹۸ پنج شنبه ۲۰ تير

«سیداسداله غرا» که بود و چه کرد

فرادارید گوش ای دوستانم!

سیدعمادالدین قرشی

 

 

سیداسداله غرا، از شاعران و سادات والامقام کازرون بود. در شیراز نشو و نما یافت. علوم عربی و قواعد شاعری را فراگرفت و بیشتر ایام خود را به مصاحبت میرزا سلیمان‌خان خلف می‌گذراند و از مواهب او بهره‌مند می‌شد. دیوان فکاهیات غرا معروف به «هاشمیه» با تخلص «هاشم» از اوست که توسط کتاب‌فروشی معرفت ‌شیراز (چاپ بمبئی) به طبع و فروش رسید. ابیات آغازین آن چنین است: «بجنبانم دگرباره زبان را/ پر از شکّر کنم ملک جهان را/ ز شعر آبدار خود بسازم/ خجل ای دوستان، آب روان را/ بیان تازه دیگر نمایم/ که کس نشنیده باشد آن بیان را/ فرادارید گوش ای دوستانم/ که تا سازم بیان داستان را...». این کتاب تنها منبع اطلاعی از اوست که در دیباچه کوتاهش اشاره شده که غرا در سرودن شعر بسیار توانا بوده، اوایل هجو و هزل بسیار می‌گفته، ولی در اواخر عمر توبه کرده و مدیحه اولیا می‌گفته است. روایت مرگش براساس آنچه که در مقدمه دیوان آمده، چنین است: «فقیر (: غرا) سه ساعت قبل از فوتش حاضر بود و اشعار خود را که در اوراق متفرقه داشت طلب کرد و آنچه هجا بود امر نمود به آب شستند و به ضبط مدایح ائمه تاکید نمود. خامه و مداد خواست و بدیهه تاریخ فوت خود را چنین گفت: «چو شد سید اسد از دار دنیا/ خدا را بنده بود و مصطفی را/ شهادت گفت و رفت از این جهان در/ گواه او ملایک هست یکجا/ پی تاریخ خود این فرد را گفت/ کم آمد دو الف از نام غرا»، و وصیت کرد که بر لوح مزارش نقش نمایند. پس کلمه شهادتین را بر زبان راند و جان را به جان‌آفرین تسلیم کرد.» او را در دارالسلام شیراز (1290 قمری) به خاک سپردند. از اشعار فکاهی وی، «قصیده حماریه» چنین است:

طیر طبعم می‌زند بال و پری/ در هوای گفتن مدح خری/ طوطی نطقم زبان می‌پرورد/ تا کند در وصف خر مدحتگری/ توسن فکرم به اسطبل خیال/ با حماری می‌نماید داوری/ پیر عقلم از برای مدح خر/ فکر بکر آورد اندر شاعری/ دختر بکر کلامم می‌شود/ اینک از بهر حماری زیوری/ مستمع باش ای خریدار سخن/ گوش خر بفروش گر دانشوری/ تا به وصف خر سخن انشا کنم/ ریزم اندر کام و جانت شکّری.../ خر، چه خر؛ کز رتبه و قدر بلند/ می‌نماید شیخ ما را یاوری/ ما الحمارُ کالغضنفر صولته/ لونه ابیض، به مانند پری/ گردنش چون قامت دلدار راست/ سینه‌اش صاف و سفید و مرمری/ گوشش از سیخ کبابی تیزتر/ نه چه خرهای دگر دارد گری/ عینه کالدوربین فی بعد و قرب/ بر تو حالی می‌شود گر بنگری/ از لب لعلش چه سازم من بیان/ هست نازک‌تر ز هر نازک‌تری/ شبه این لب نیست جز لعل لبم/ مثل این لب از کجا می‌آوری/ خر نگویی این لب اشتر بوَد/ یا لب غول بیابان نری/ کان فمّه، اضیق من فُستق/ گر تو را باور نباشد کافری/ این دهان باشد دهان شیر نر/ این دهان باشد دهان اژدری/ ضرسه اصغر من الاضراسنا/ هست کوچک‌تر ز هر کوچک‌تری/ بطنه اوسع من الارض و سماء/ بل من البطن الکبیری اکبری/.../ گاه رفتن آتش از نعلش جهد/ تا زند بر جان دشمن اخگری/ از سر و پایش چه کردم من بیان/ باز می‌گویم بیان دیگری/ ارزد این خر یک جوال اشرفی/ چون نباشد مثلش اندر کشوری/ نزد عاقل این حمار پرهنر/ بهتر است از یابو و یا استری/ این خر عیسی بوَد در معجزه/ یا خر دجال اندر ساحری/ در تحیر مانده بودم زین دو خر/ این دلیل ار تو نداری باوری/ چون به پشتش می‌نشیند صاحبش/ گردش آیند ابلهان از هر سری/ جمعی از پیش و گروهی از عقب/ جمله دنیادار و از دانش بری/ همچو سگ در کوچه‌ها با آن حمار/ می‌روند آن مردم عقل اقصری/ از برای بردن مدفوع او/ دیده بر تحتش بدوزند اکثری!/ احمقی خاک سمش را می‌برد/ تا خوراند بر مریض بستری/ دیگری در شیشه، بولش می‌کند/ کاین بوَد درمان درد مضطری/ صاحبش دجال‌وش راکب بر آن/ فرقه خر صالحانش لشگری/ خلق را از پیش و پس رانند پس/ لشکر ابلیس از بداختری/ الغرض نور دلیل دانشم/ آمد و زد بر تحّیر آذری/ پس ندانستم خر دجال هست/ زین خر مذکور عالی مظهری/ کی خر دجال دارد این جلال/ ای که دانش در جهان می‌گستری!.../ «هاشما»، تا کی کنی اوصاف خر/ رو به کنجی همچو خر کن عرعری!

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
اطلاع رسانی

با توجه به افزایش هزینه‌های تولید روزنامه در چند ماهِ اخیر، و تلاش ما در راستای ادامه انتشار روزنامه «اعتماد» به‌روال معمول و حفظِ کیفیت و تیراژ روزنامه، ناگزیر به حذفِ امکان بازدید رایگان سایت و به‌تبع آن فروشِ آنلاین مطالب از طریق سایت هستیم. بنابر وضعیتِ اقتصادی اخیر، خاصه گرانی و نبودِ کاغذ موردنیاز برای انتشار روزنامه، در صورتی‌ که متقاضیِ بازدید از سایت روزنامه هستید و جهتِ یاری به امر فرهنگی و امکان ادامه انتشار روزنامه در این مسیر نیز ما را همراهی کنید.

چانچه تا اکنون عضو سایت نیستید، بر روی گزینه ثبت نام کلیک کنید.

چنانچه قبلا ثبت نام کرده‌اید، بر روی گزینه ورود به سایت کلیک کنید.