• ۱۳۹۸ سه شنبه ۶ اسفند
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
online كانال تلگرام روزنامه اعتماد

30 شماره آخر

  • شماره 4428 -
  • ۱۳۹۸ چهارشنبه ۹ مرداد

به بهانه سالروز تولد مترجم نيچه

ببين آشوري چي مي‎گه!

محسن آزموده

در يكي از صحنه‎هاي فيلم «هامون» (ساخته داريوش مهرجويي، 1318)، در دانشكده علوم اجتماعي، جعفري (با بازي نادر رجب‎پور) دوست و همكار حميد هامون (با بازي خسرو شكيبايي) كه مشخص است در حال ترجمه متني فلسفي در حوزه فيزيك است، از هامون مي‎پرسد: «ببينم تو واسه اين uncertainty principle چي مي‎زني؟» هامون هم با همان ادا و اطوار هميشگي‎اش، تعبير لاتين را تكرار مي‎كند و اول مي‌گويد: «عدم يقين... بذار عدم قطعيت...» و بعد از توضيحاتي آشفته و در هم كه خصلت‎نماي شخصيت اوست، اضافه مي‎كند: «حالا ببينيم دريابندري چي مي‎گه، آشوري چي مي‎گه، عنايت چي مي‎گي،...» به راستي در آن سال‎ها و البته تا ساليان بعد از آن، اصلي‎ترين مراجع فارسي‎زبان‎هاي اهل فلسفه، براي يافتن معادل‎هاي درست و دقيق و شيوا براي اصطلاحات جديد در فلسفه و علوم اجتماعي و سياسي، همين چهره‎ها بودند؛ آنها كه به واقع بعد از محمدعلي فروغي، نخستين آموزگاران فلسفه جديد غربي به زبان فارسي هستند. به اين اسامي البته بايد نام محمدحسن لطفي، منوچهر بزرگمهر، اسماعيل سعادت، ميرشمس‎الدين اديب‎سلطاني و عزت‎الله فولادوند را نيز افزود؛ زبان‎آوراني كه با جسارتي مثال‎زدني ترجمه‎هايي منقح و روان از راسل و نيچه و كانت و ارسطو و افلاطون به فارسي پديد آوردند و پاسخگوي ذهن جوياي طيف عظيم علاقه‎مندان فلسفه جديد شدند.

در ميان اين پيشگامان اما آنكه بيش از همه دغدغه زبان داشت و دارد، داريوش آشوري است؛ روشنفكري كه از تراز ارزشمند ترجمه شيوا و رساي متفكراني چون شكسپير و نيچه و تامس مور و ماكياولي، فراتر رفته. داريوش آشوري گذشته از نگارش «فرهنگ علوم انساني» كه در زمان خود (و البته تا هم‌اكنون) اثري راهگشا و بسيار مفيد براي اهالي علوم انساني در ايران است، در طول دهه‎ها به تأمل در باب زبان پرداخته و در اين زمينه آثار خواندني و قابل‌توجهي چون «بازانديشي زبان فارسي» و «زبان باز» پديد آورده است. او در اين آثار كوشيده نظريه‎اي درباره رابطه زبان و «مدرنيت» ارايه كند. خود او درباره اين كتاب چنين نوشته است: «اين رساله دست‌‎آورد كار پژوهشي من درباره زبان فارسي در برخورد با جهان مدرن در دوران چهل ‎ساله است. مشكل زباني ما در برخورد با جهان مدرن و خواسته‎هاي زباني آن دو وجه از انديشيدن و پژوهيدن را مي‎طلبد: يكي، درباره رابطه جهان مدرن با زبان‎هاي قلمرو خود و ديگر، وضع زبان فارسي در رويارويي با چالش مدرنيت.»

گوهر ديدگاه آشوري در اين كتاب كه سخت بحث‎برانگيز شده، در عنوان آن خلاصه شده است. از ديد او زبان باز، زباني است كه نسبت به تحولات و تغييرات اجتماعي و سياسي و فرهنگي گشوده باشد و در ساختارها و واژگان دچار تصلب نشود. به ديگر سخن، آشوري با نگاهي مدرن، معتقد است كه كاربران يك زبان مثل فارسي نبايد از رويارويي و مواجهه با زبان‎هاي ديگر هراسي به دل راه دهند و بايد نسبت به نوآوري‎ها و امور تازه و جديد منعطف باشند. در واقع داريوش آشوري با اين نظريه آب در خوابگه همه كساني ريخته كه دهه‎ها و بلكه قرن‌هاست محافظه‎كارانه از هرگونه تغيير و تحولي مي‌هراسند و به نام پاسداري از زبان، هرگونه نوآوري در زبان و زبان‎آوري را به‌شدت محكوم مي‎كنند. از اين منظر، كار داريوش آشوري در اداي دين به زبان مادري، وراي ترجمه‎هاي شيوا و دقيق، ستودني و قابل ارج و احترام است. تولد شما مبارك آقاي آشوري.

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
اطلاع رسانی

با توجه به افزایش هزینه‌های تولید روزنامه در چند ماهِ اخیر، و تلاش ما در راستای ادامه انتشار روزنامه «اعتماد» به‌روال معمول و حفظِ کیفیت و تیراژ روزنامه، ناگزیر به حذفِ امکان بازدید رایگان سایت و به‌تبع آن فروشِ آنلاین مطالب از طریق سایت هستیم. بنابر وضعیتِ اقتصادی اخیر، خاصه گرانی و نبودِ کاغذ موردنیاز برای انتشار روزنامه، در صورتی‌ که متقاضیِ بازدید از سایت روزنامه هستید و جهتِ یاری به امر فرهنگی و امکان ادامه انتشار روزنامه در این مسیر نیز ما را همراهی کنید.

چانچه تا اکنون عضو سایت نیستید، بر روی گزینه ثبت نام کلیک کنید.

چنانچه قبلا ثبت نام کرده‌اید، بر روی گزینه ورود به سایت کلیک کنید.