• ۱۴۰۱ جمعه ۲۱ مرداد
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
صفحه ویژه

30 شماره آخر

  • شماره 4677 -
  • ۱۳۹۹ شنبه ۷ تير

مجسمه‌ها راوي تاريخند

رضا مختاري اصفهاني

مجسمه‎ها در دوره مدرن نمادهايي هستند براي بازنمايي بخشي از تاريخ. هر ملت و حكومتي براي برجسته‎ساختن بخشي از تاريخ خود مجسمه‎اي از شخصيتي را برپا مي‎دارد. جالب اينكه در تاريخ مدرن ايران هم انجمن آثار ملي در جامعه‎اي كه مجسمه‎سازي داراي كراهت و حرمت بود، با برپايي مجسمه‎هايي از شخصيت‎هاي فرهنگي و سياسي گذشته به نمادسازي روي آورد. برخي از اين شخصيت‎ها با نگاه مطلق‎گرا، سياسي، ايدئولوژيك و ارزشگذارانه امروزي در نظر برخي  قوميت‎ها، مليت‎ها، دولت‎ها و گروه‌ها مذموم و مطرود هستند. همچنان‎كه به هنگام ساخت بناي يادبود و مجسمه نادرشاه افشار، علي‎اصغر حكمت، سفير ايران در هند، از امكان ناخوشنودي هنديان از اين اقدام نوشت. چنين وضعيتي درباره بسياري از شخصيت‎هاي تاريخي صادق است. به‌طوري كه تيمور گوركاني در بخش‎هايي از آسياي ميانه نمادي از شجاعت و درايت است و در سرزميني مانند افغانستان بر سر استفاده رييس‎جمهوراشرف‌غني از عنوان «تيمور لنگ» صداهايي به اعتراض بلند مي‎شود، اما در بعضي سرزمين‎ها اوضاع ديگرگونه است. وضعيت چنگيزخان در مغولستان و ايران نيز بر همين منوال است. حتي بوده‎اند شخصيت‎هايي كه در روزگاري در نگاه معاصران‌شان مطرود و منفور بوده‎اند، اما با گذشت زمان و تغيير نسل قضاوت‎ها متفاوت شده است. نادر خود مثال خوبي از اين منظر است. او كه با اميد و آرزوي فراوان ايرانيان به تخت شاهي نشست، در اواخر سلطنتش با خشونت و اجحافي كه روا داشت، در نظر عام و خاص منفور شد. نادر و كساني چون او اما از تاريخ ايران و جهان حذف‎شدني نيستند. با ترازو و سنجه امروز اگر به گذشتگان بنگريم و به قضاوت بنشينيم، هيچ‎كس مصون از هتك نخواهد ماند. گاهي حضور مجسمه‎اي در ميداني تصوري از نمادسازي به وجود مي‎آورد، اما نمي‎توان قلم بطلان بر اين مجسمه‎ها كشيد. مجسمه‎اي كه در ميدان حر خودنمايي مي‎كند، نمادي از غلبه شاه بر محمد مصدق در قالب نبرد گرشاسب با اژدها بود. اگر وجه استعاري مجسمه صورتي واقعي داشت، در ابتداي انقلاب به خشم انقلابيون به زير كشيده مي‎شد. درست است كه بعضي از اصول اخلاقي در جوامع بشري مشتركند، اما فهم آدميان از اين اصول در طول تاريخ متفاوت بوده است. به عقيده نگارنده، با فهم امروز نبايد  سراغ گذشته و آدم‎هايش رفت. آدم‎ها را در زمانه‎شان بايد فهم كرد. آنچه در امريكا و اروپا در حق مجسمه‎ها رخ داد، نگاهي امروزي و ارزشگذارانه به گذشته و آدم‎هايي است كه در زمانه خود نگاهي متفاوت به جهان داشته‎اند و در اين نگاه به توفيق و پيروزي نيز دست يافته‎اند. 

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون