«اعتماد» اثر خاموشي اينترنت در 5 روز اخير را بررسي میکند
خواب تجارت كليد خورد؟
گروه اقتصادي
پنج روز از خاموشي اينترنت در ايران ميگذرد؛ خاموشي كه منجر به نگراني فعالان اقتصادي شده است؛ فعالاني از حوزه اقتصاد ديجيتال تا حوزه توليد و تجارت. همه نگران ادامه اين قطعيها و ادامه فعاليتهایشان هستند. برخي از آنها از ريزش كاربران حوزه اقتصاد ديجيتال ميگويند و برخي از ريزش تجارت خارجي ايران. «اعتماد» با فعالان اين دو گروه گفتوگو كرده است.
همه راههاي ارتباطي تجار مسدود شد
قدير قيافه، عضو هياترييسه اتاق بازرگاني ايران در مورد اثر قطعي ممتد اينترنت در كشور بر تجارت كشور ميگويد: واقعيت اين است كه قطعي اينترنت امروز به شدت به اقتصاد كشور لطمه وارد كرده است. تمامي ارتباطات فعالان اقتصادي با شركای خارجي و شركتهاي تامينكننده كالا با مشكل مواجه و قطع شده است. در صورتي كه اين سياست (قطعي اينترنت) ادامهدار باشد قطعا در آيندهاي نزديك شاهد اتفاقات وخيمتري خواهيم بود. او ميافزايد: ادامهدار شدن اين شرايط و مسدود شدن راههاي ارتباطي تجار ميتواند در عرصه توليد و تامين نيازهاي مردم در داخل كشور بحرانساز شود، اين روزها بسياري از كسب و كارها در كشور در بستر اينترنت فعاليت ميكنند و در حقيقت بدون اينترنت امكان ادامه حيات ندارند و حتي فعاليت در كسب و كارهايي كه در بخش اسنپ يا نرمافزارهاي شبيه آن فعال هستند بسيار دشوار شده است. به گفته قيافه، ضمن آنكه قطعي اينترنت در كشور باعث سلسله اتفاقات مختلفي در اقتصاد ايران ميشود كه پشت هم رخ خواهد داد و لطمههاي شديدي بر اقتصاد كشور وارد خواهد كرد. متاسفانه در حال حاضر بسياري از ارتباطات تجار با خارج از كشور كه در بستر اينترنت بوده قطع شده و وضعيت به گونهاي است كه حتي براي گرفتن بليت براي سفر به خارج از كشور با محدوديت روبهرو شدهايم و در بخش رد و بدل كردن پيامها نيز با بنبست روبهرو هستيم.
او ميافزايد: همچنين در بازار مبادله كالا و ارز نيز صادركنندگان نميتوانند از بستر اينترنت استفاده كنند و دچار مشكل شدهاند و هرگونه توافق با واردكنندگان براي فروش ارز با نرخهايي كه در مركز مبادله كالا و ارز اعلام شده با چالش همراه شده است و در كنار آن تجار قادر نيستند با مراكز تامينكننده كالا در خارج از كشور هم ارتباط برقرار كنند.
از نگاه او با توجه به اينكه هيچ راهكاري براي تجار براي ارتباط با خارج از كشور از قبل درنظر گرفته نشده و ارتباطات بينالمللي هم مسدود شده است. تمامي اين موارد در كوتاهمدت روي تامين و عرضه كالا اثرگذار خواهد بود و در آينده نيز شاهد كمبودهاي ديگري خواهيم بود. در اين شرايط هرگونه محدوديت يا فقدان در واردات تجهيزات و مواد اوليه مهم كارخانجات باعث تعطيليهاي طولانيمدت كارخانجات خواهد شد و حتي ممكن است تا دو ماه كارخانهاي به دليل نبود تجهيزات اين واحدهاي توليدي نتواند فعاليتي داشته باشد. قيافه ادامه ميدهد: زماني كه اوضاع كشور رو به وخامت ميرود و دسترسيها به اينترنت بينالمللي و داخلي محدود يا مسدود ميشود مطمئنا سرمايهگذاران نيز ديگر قادر به فعاليت نخواهند بود و تمايلي براي ادامه سرمايهگذاري در ايران نخواهند داشت. او ميافزايد: افت سرمايهگذاري در سالهاي اخير با رشدهاي مثبت اما شكننده اقتصادي همراه بود؛ سرمايهگذاري، به تعبيري موتور محرك رشد بلندمدت است و براي افزايش توليد كالا و خدمات، تنها اتكا به نيروي كار يا بهرهوري كوتاهمدت كافي نيست و نيازمند امنيت و امكانات اوليه هستيم. بررسي روند سرمايهگذاري طي ۱۵ سال اخير نشان ميدهد كه اقتصاد ايران طي اين دوره با نوسانهاي شديد، شوكهاي تحريمي، تورم بالا، بيثباتيهاي كلان و كمبود منابع مالي مواجه بوده و اين عوامل به صورت همزمان موتور سرمايهگذاري را تضعيف كردهاند.
از نگاه قيافه، زماني كه سرمايهگذاران خارجي در ايران و به خصوص چينيها كه در ايران حضور دارند قادر نباشند با خانواده يا همكارانش در خارج از كشور ارتباطي بگيرند، نااميد ميشوند و از اينكه نميتوانند از بستر اينترنت براي ارتباط با كشورشان استفاده كنند متعجب و دلزده ميشوند. اين وضعيت منجر به كاهش سرمايهگذاري جديد و عدم تمايل ورود سرمايههاي خارجي به كشور شده است. بنگاههاي كوچك و متوسط نيز به دليل ضعف سرمايه در گردش، بدهي بانكي، ماليات معوق و فشارهاي بيمهاي، در برابر شوكهاي شديد اقتصادي دوره تنشهاي جنگي و... آسيبپذيرتر شدهاند. قاعدتا در اين حوزه نيز ما يك بار ديگر اعتماد و اطمينان سرمايهگذاران را به امكانات فناوري در ايران از دست ميدهيم. او در ادامه ميگويد: بايد پذيرفت كه كشور اين روزها درگير بخشي از اعتراضات معيشتي است و اينكه بخشي از مردم به كوچكتر شدن سفرههايشان معترض بوده و گلايهمند هستند، اما در كنار آن متاسفانه شاهد آنيم كه برخي اغتشاشگر هم با سوءاستفاده از اين شرايط بحراني و احساسات مردم به دنبال دستيابي منافع سياسي خودشان هستند و همه اين عوامل باعث دامن زدن به شلوغيهاي اخير شده و فضاي اقتصادي را هم تحت تاثير قرار داده است، اما اگر به دنبال حل اين مسائل هستيم بايد از سياستگذاران پرسيد كه چرا تنها راهحل براي خاتمه يافتن بحرانها همواره قطع كردن اينترنت است و آيا راهحل ديگري در اين زمينه وجود ندارد؟
شوكي ديگر به اقتصاد ايران
علي مسعودي، رييس كميسيون فاواي اتاق بازرگاني ايران در واكنش به قطعيهاي روزهاي اخير ميگويد: همه ميدانيم كه اينترنت با سرعت پايدار نيازي مهم براي همه كسب و كارها و مردم محسوب ميشود و اين موضوع تنها مربوط به كسب و كارهاي آنلاين و اقتصاد ديجيتال نيست هر چند اين دست از كسب و كارها به صورت مستقيم در اين بخش فعاليت دارند اما در بخش كسب و كارهاي ديگر اقتصادي مباحث مربوط به ثبت سفارش و ارتباطات بينالمللي نيز مطرح است، بهخصوص در شرايط كنوني كه موضوع مربوط به تكنرخي شدن ارز عنوان شده اين مساله خود نكته مهمي است كه ارتباطات ما در اين حوزه نبايد قطع شود و نيازمند اين هستيم تا تصميمي صحيح گرفته شود. ازسوي ديگر كسب و كارهاي اقتصاد ديجيتال هم لازمه فعاليتشان اينترنت است و تنها براساس همين ارتباطات و فناوري قادرند تا فعاليتهاي خود را پيش ببرند. اين درحالي است كه با قطعيهاي مكرر اينترنت به دلايل مختلف با چالش مواجه ميشوند.
او ميافزايد: هر چند برخي از كسب و كارها ممكن است برقرار باشند اما مطمئنا تا زماني كه اينترنت به صورت يكنواخت و سراسري براي همه مردم برقرار نباشد، نميتوانند فعاليت يا اقدامي داشته باشند و اگر قرار بر اين باشد كه به صورت جسته و گريخته اينترنت وصل باشد هم باز اين محدوديت وجود دارد. مسعودي تاكيد ميكند: حتي فردي كه در اسنپ مشغول فعاليت است هم بايد اينترنت داشته باشد تا بتواند سرويسي را ارائه بدهد. بنابراين ميبينيم كه موضوع قطعي اينترنت مهم است كه بر زندگي همه مردم هم اثرگذار بوده و كاملا بود و نبود آن در زندگي مردم محسوس است. او ادامه ميدهد: فقدان اينترنت بر آموزش، دسترسي آزاد اطلاعات و رسانه نيز اثري مستقيم دارد. هر زمان كه مدارس به دليل آلودگي هوا تعطيل ميشوند تدريس را در فضاي مجازي انجام ميدهند اما اين بار با تعطيلي مدارس حتي دسترسي به محيط آنلاين براي تدريس هم وجود ندارد و دانشآموزان و دانشجويان هم با چالش بيبرنامگي روبهرو شدهاند و نكته بعدي اينكه در چند روزگذشته پلتفرمهاي ويدیو و آنلاين تا حدودي برقرار بودند و در اين حوزه موضوعات به درستي پيش ميرود و نبايد تنها براي برخي از حوزه اين دسترسي وجود داشته باشد و ما نيازمند وجود اينترنت در همه اركان عمومي هستيم.
نكته اينجاست وقتي كه موضوعات اينچنيني رخ ميدهد، لازم است تمهيدات ديگري انديشيده شود تا به همه حوزههاي اقتصادي ضربه وارد نشود و اينكه به يكباره و بدون اطلاع قبلي اينترنت كل مردم را قطع ميكنند كليد و راهحل مناسبي در اين وضعيت نيست.
مسعودي ميگويد: اينكه كاهش سرعت يا قطعي اينترنت در شرايط گوناگون كشور به جاي سياست موقتي به يك سياست دائمي تبديل شده را بايد از حوزههايي كه در اين خصوص تصميمگير هستند جويا شد و سوال اينجاست كه چرا با قطعي اينترنت در اين شرايط ارتباطات تلفني به خارج از كشور را هم قطع ميكنند تا ديگر هيچكس نتواند از خارج از كشور با ايران يا از ايران با خارج از كشور تماس بگيرد؟ وضعيت به گونهاي شده كه نميتوان با شركتها و دفاترمان در خارج از كشور در تماس باشيم و اين موضوع را اگر به همه كسب و كارها و مردم بسط بدهيم، ميبينيم كه شرايط بسيار پيچيده شده، چراكه تاثير بسيار بدي بر زندگي مردم گذاشته و اينها نكاتي است كه اهميت دارند و حتما نيازمند يك مدل سياستي است تا در اين حوزه به صورت منطقي گام برداريم.
از نگاه رييس كميسيون فاواي اتاق بازرگاني ايران با توجه به وضعيت كنوني هم به نظر ميرسد نميتوان زمان دقيقي براي وصل شدن اينترنت متصور بود كه آيا يك روز ديگر اين قطعيها ادامه دارد يا زمان بيشتري بايد در انتظار وصل شدن اينترنت بود، به هر حال اين موارد بايد ازسوي نهادهاي امنيتي تشخيص داده شود اما زماني كه همه موارد را درنظر بگيريم در اين گونه موارد هم بهتر ميتوانيم تصميم بگيريم.
جنگ 12 روزه به ما نشان داد كه قطعي اينترنت و پيامرسانها چندان در وضعيت جنگي اثرگذار نبود و اينكه امروز اگر پيامرسانها قطع باشند حتي رسانهها هم ديگر نميتوانند فعاليت كنند، امروز دچار اين مساله هستيم كه نميتوانيم نهتنها با كشورهاي ديگر بلكه با داخل كشور ارتباط بگيريم و مطمئنا براي اين وضعيت نيازمند تمهيدات ديگري هستيم و اميدواريم كه اين محدوديتها و قطعيها به صورت موقتي باشد و هر چه زودتر برطرف شود.
در قطعي اينترنت در زمان جنگ 12روزه هم به واحدهاي مختلف اقتصادي ضرر و زيان زيادي وارد شد اما هنوز رقم دقيقي از اين زيان مشخص نشده و اينكه اگر اين روزها هم كسب و كارها باز هستند و مشغول فعاليت بايد بررسي كرد كه آيا كاري از پيش ميبرند يا اينكه بسته و باز بودن آنها با يكديگر چندان فرقي ندارد و به دليل اينكه اقتصاد ديجيتال در كشور به صورت كامل رصد نميشود اصلا نميتوان به صورت دقيق گفت چه مبلغ يا خسارتي درخصوص قطعي اينترنت در آن مقطع وارد شده است و اگر رقمي هم اعلام ميشود به صورت حدس و گمان است. آنچه مسلم است متاسفانه دچار شرايط خاصي در اقتصاد كشور هستيم كه باید به گونهاي ديگر سياستگذاري ميشد تا كسب و كارها گرفتار موضوعات مختلف نشوند.