• ۱۴۰۱ سه شنبه ۱۴ تير
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
صفحه ویژه

30 شماره آخر

  • شماره 4878 -
  • ۱۳۹۹ سه شنبه ۱۲ اسفند

زندگي دروني انسان

جمال ميرصادقي

آنچه براي داستان‌نويس امروز مطرح است زندگي دروني انسان است، اين زندگي دروني وقتي بيشتر كارساز است كه داستان‌نويس از كيفيت دروني و خاص خودش در داستان‌هايش بهترين بهره را بگيرد و وقتي كمتر تاثيرگذار است كه بر تخيل تكيه كند و به ‌اصطلاح آن را ببافد، يعني به كيفيت‌هاي كلي و عام روانشناختي انسان بپردازد و فرديت خود را ناديده بگيرد.
زندگي هر فرد هر چند يكنواخت و بي‌هيجان باشد، عرصه تجربه‌هاست. هر كس آنچه تجربه كرده، بهتر از ديگران آن را مي‌شناسد و به جزييات و ريزه‌كاري‌هاي آن آگاه است و مي‌تواند در نوشته‌اي آن را تشريح و تصوير كند.
 البته همه مثل كارآگاه‌ها و پليس‌ها و وكيل‌ها و ورزشكارها زندگي پرحادثه و هيجان‌انگيزي ندارند. زندگي‌هاي اكثر مردم خالي از حادثه‌هاي آنچناني است، اما هر فرد حتما در جايي زندگي كرده و شغلي داشته كه با كم و كيف و چندوچون آن آشناست و از آن تجربه آموخته و با زمان و مكان و آدم‌هايي سروكار داشته كه آنها را بهتر از ديگران مي‌شناسد؛ بنابراين اگر بخواهد داستاني بنويسد، بايد از اين تجربه‌ها و مشاهده‌هاي خود استفاده كند و موضوع داستـان خود را در مكاني قرار دهد كه با آن آشنايي داشته باشد و شخصيتي يا شخصيت‌هايي را انتخاب كند كه بتواند آنها را در اين زمان و مكان جا بدهد تا حادثه‌ها جنبه منطقي و واقعي پيدا كند و باورپذير شود.
گفته‌اند كه دوران كودكي منبع سرشاري است براي داستان، چراكه داوري آدم نسبت به مسائل تثبيت يافته است و احساسات در آن راه ندارد. اغلب بزرگان توصيه كرده‌اند كه در آغاز كار از حادثه‌هايي كه در كودكي براي ما اتفاق افتاده استفاده كنيم، چون با ريزه‌كاري و دقـايق آن آشـنايي داريم.
 فلانـري اوكـانر، نويسنده نام‌آور امريكايي (۱۹۲۵-1964) مي‌گويد: «كسي كه از دوران كودكي‌اش جان سالم به در برده باشد، براي همه عمرش حرف براي گفتن دارد شايد كودكي شما سخت و بي‌رحمانه بوده، اما اگر به‌ خوبي بازگو شود، سخت و بي‌رحمانه بودنش مهم نيست. چگونه بازگو كردنش هم مهم نيست، آنچه بايد بداني اين است كه بايد بازگو كني.»
البته به اين نكته نيز اشاره‌كنم، توجه به تجربه و بهره‌گيري از آن خطرهايي نيز در بر دارد. وقتي داستان‌نويسي از تجربه‌ها و مشاهده‌هاي خود مايه مي‌گيرد، بايد مواظب باشد كه داستان به گزارش وقايع و شرح احوال
 شبيه نشود.
 داستان رونوشت‌برداري از وقايع نيست، بازتاب روحي و عاطفي و انديشگي وقايع است، يعني وقايع و حوادث در احساس، فكر و روان هر فرد تاثير خاص و جداگانه‌اي مي‌گذارد و بازتاب آنها شخصيت‌هاي جورواجور و گوناگون داستان‌هاي امروزي را مي‌آفريند؛ يكي از اختلاف‌هاي داستان‌هاي امروزي با قصه‌هاي سنتي همين كيفيت روانشناختي فردي شخصيت‌هاي آنهاست و اين كيفيت مانع از آن مي‌شود كه داستان به گزارش و شرح وقايع و كلي‌گويي تبديل شود.
 آثار نويسنده‌ داستان‌هاي واقعي بر محور خصوصيت روانشناختي فردي آنها مي‌گردند، اما داستان‌هاي غيرواقعي يا خيالي به عامل تخيل و روانشناختي عام تكيه مي‌كنند تا تجربه و مشاهده. در آنها، عامل تخيل بر سازه‌هاي ديگر اولويت دارد، مثل انواع داستان‌هاي غيرواقعي يا خيالي، داستان‌هاي مكتبي (تمثيلي و نمادين، سورئاليستي، امپرسيونيستي و اكسپرسيونيستي) و داستان‌هاي خيالي غيرمكتبي (علمي و خيالي، خيال و وهم، آرمانشهري و ضدآرمانشهري، شگرف و شگفت‌آور.) 

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون