بستري كه ديده نشد
چرا نگاهمان به كسب و كارها سنتي است؟
وحيد شقاقيشهري
در هفته گذشته شاهد ناآراميها و فضايي پرتنش به دلايل اعتراضات معيشتي و ...در سطح جامعه بوديم و شرايط تا جايي پيش رفت كه نهادهاي امنيتي ناچار به قطع كردن اينترنت شدند و با اين اقدام بسياري از كسب و كارهايي كه در اين فضا مشغول فعاليت بودند را عملا از كار بيكار كردند.اين در حالي است كه هماكنون سهم اقتصاد اينترنتمحور و كسب و كارهاي اينترنتي به سرعت در حال گسترش است و كل اقتصاد ايران نيز سهم بالايي در اين فضا به خود اختصاص داده است، مردم نيز بسياري از خريدهايشان را به صورت مجازي و الكترونيكي انجام ميدهند و كسب و كارها نيز ساختار فروشهاي الكترونيكيشان را توسعه دادهاند.
در اقتصاد ايران به ويژه در كلانشهرها به دليل ترافيكهاي سنگين و مسافت طولاني خانوادهها ترجيح ميدهند از بستر الكترونيك براي دريافت خدمات بهره ببرند و بسياري از مشاغل هم در بستر اينترنت شكل گرفته و اينستاگرام بستري مناسب براي جوانان كشور فراهم كرده است تا درآمدزايي خوبي داشته باشند، از خدمات مشاوره تا فروش و تبليغات در اين فضا شكل گرفته است و بخش زيادي از جوانان در كشور به ارايه اين خدمات روي آوردهاند.با توجه به سرعت حركت كشور به سمت كسب و كارهاي اينترنت پايه، طبيعتا قطع شدن اينترنت در اين شرايط سخت اقتصادي كسب و كارها را مختل كرده و درآمد بخش عمدهاي از جوانان كشور به خصوص در كلانشهرها نيز مسدود شده است.
هر چند نگاه ما همچنان نگاهي سنتي است و زماني كه بازاري به صورت فيزيكي بسته ميشود به آن حساس ميشويم، اما واقعيت اين است كه بستن فضاي اينترنت هم بازاري گسترده دارد و به دليل اينكه اين نگاه سنتي است، بسته شدن بازارها در سطح شهر ملموستر است، اما بسته شدن بازارها در بستر الكترونيك شايد در ذهن مسوولان ما هنوز چندان حايز اهميت نباشد. اين در حالي است كه بسته شدن فضاي اينترنت به ويژه براي جواناني كه در اين فضا مشغول فعاليت هستند كاملا حياتي است. درست است كسبه و بازاريان مغازههايشان را در شرايط ناآرامي به صورت فيزيكي ميبندند، اما جواناني هم كه در بستر فضاي مجازي فعاليت ميكنند و با قطع شدن اينترنت فضاي كاريشان مسدود ميشود، آسيب زيادي ميبينند.
واقعيت اين است كه خريد مغازه براي راهاندازي يك كسب و كار سرمايه زيادي نياز دارد، لذا جواناني كه چنين سرمايهاي ندارند و مغازههاي خود را در فضاي اينترنت آوردهاند و فعاليتشان را در اين بستر انجام ميدهند هرگونه اختلال در اين فضا يا طولاني شدن قطعي اينترنت برايشان دشوار است و درآمد اين قشري كه در شرايط سخت اقتصادي بايد گذران زندگي كنند را به صفر رسانده است.
البته تاكنون هيچ برآوردي از اينكه قطعي اينترنت و تعطيلي اين فضا چه ميزان زيان به اين افراد وارد كرده است را نميتوان به درستي ارزيابي كرد ضمن آنكه اين قطعي هم ضرر و زيان بر توليد ملي وارد ميكند و هم باعث كاهش درآمد خانوارها ميشود.
هماكنونGDP (توليد ناخالص ملي) ايران حدود 400 ميليارد دلار است كه اگر به روزهاي سال آن را تقسيم و محاسبه كنيم توليد ملي ايران روزانه حدود يك ميليارد دلار ميشود كه هم مربوط به مصرف خانوارهاست و هم سرمايهگذاريهاي دولتي، صادرات و سرمايهگذاريها در بخش خصوصي، ضمن آنكه از مجموع حدود يك ميليارد دلاري كه توليد ناخالص ملي ايران ميشود بايد يك درصدي را نيز براي ارزش افزوده در نظر گرفت كه به خدمات اينترنتي مربوط ميشود البته عددي هنوز در اين زمينه به صورت دقيق منتشر نشده است و برآوردها هم درست نيستند، چراكه فعاليتهاي اينترنتي در كشور هنوز به درستي احصا نشدهاند.اقتصاددان