• ۱۴۰۱ يکشنبه ۳ مهر
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
صفحه ویژه

30 شماره آخر

  • شماره 4332 -
  • ۱۳۹۷ يکشنبه ۲۶ اسفند

نوروز، تجديد سنت، سنت تجدد

محسن آزموده

«نوروز» بدون ترديد مشهورترين سنت كهن ايراني است كه سراسر جهانيان با آن آشنايي دارند. اين جشن قديمي در عنوانش، يعني روز نو، به امر تازه و جديد اشاره دارد، در واقعيت هم تجديد حيات طبيعت است. هزاران سال است كه مردماني كه در حوزه فرهنگي ايراني زندگي مي‎كنند يا به هر دليل به آن تعلق خاطر دارند، اين سنت درازآهنگ و ديرپا را برپا مي‎دارند، با جشن و سرور و شادي و شادماني. هيچ زمان هم نشده كه احساس كهنگي و فرسودگي به آنها دست دهد، سنتي در ستايش تجدد و براي آن.

عموما سنت و تجدد را رو در روي هم مي‎گذارند و از تقابل و بلكه تضاد اين دو سخن‎سرايي مي‎كنند. گويي اين دو در تعارضي آشتي‎ناپذير با يكديگر قرار گرفته‎اند و به هيچ عنوان نمي‎توان از همنوايي آنها حرفي به ميان آورد. بر اين اساس نيز سال‌هاست بلكه دهه‎ها كه از تعابيري چون «در ضرورت گذار از سنت به تجدد» سخن مي‎گويند يا مشكل اصلي‎مان را ماندن در ميان اين دو معرفي مي‎كنند. اين سخنان نيز لابد به گوش همه آشناست كه «ما جامعه و مردماني در حال گذاريم، وامانده ميان سنت و تجدد، نه جديديم و نه قديم، به مارماهي مانيم، نه اين تمام، نه آن، نه پايي بر زمين و نه دستي بر آسمان. تا زماني هم كه در اين وضعيت تعليق
به سر مي‌بريم، وضعيت به همين منوال است، بالاخره بايد يا رومي روم شد يا زنگي زنگ ماند.»

مدافعان اين گفتارهاي نااميدانه و سلبي اولا توجه نمي‎كنند به اينكه سنت و تجدد، نه فقط چنان از يكديگر گسسته نيستند كه هر دو در يك اقليم و در يك زمان نگنجند، بلكه از قضا هيچ تجددي بدون ابتنا بر سنت امكان‌پذير نيست. بدون برآمدن و ايستادن بر زمين سنت و تكيه بر متكاي آن، هيچ گامي به هيچ سمت و سويي نمي‎توان برداشت. هرگونه تجددي، لامحاله تجديد سنت است، ورزيدن با آن به هدف نو كردنش، گسست در عين پيوست و توامان با آن. كساني كه اين همبستگي و پيوستگي در عين گسست را نمي‌‎بينند، لاجرم حركت و تحول را در نمي‎يابند. يا در سكون سردابه‎هاي نمور و تاريك امر كهنه خود و ديگران را اسير مي‎كنند يا در تمناي محال ناكجاآباد امر بي‎سابقه، سخناني لغو و بدون مصداق را تكرار مي‌كنند و در نسيان محض به سر مي‎برند.

واقعيت نوروز به عنوان جشن سنتي گراميداشت فرارسيدن روز و روزگار نو، آشكارا اين درهم‎تنيدگي در عين دوگانگي قديم و جديد را نشان مي‌دهد و بر رابطه مهر و كين ناگسستني ميان آن دو صحه مي‎گذارد. در تاريخ فرهنگي و اجتماعي مردمان ايران‎زمين نيز اين آميزش امروز و ديروز پيداست. شكي نيست مراسمي كه امروز به عنوان نوروز در ميان ايرانيان برگزار مي‎شود، با جشن نوروزي كه در طول هزاران سال پيش نزد اقوام ايراني برپا مي‎شد، تفاوت‌هاي جدي دارد. يعني نوروز، كه نويد روز نو است، در گذر تاريخ، خود را هم نو كرده و از ساليان و دهه‎ها و سده‎ها و هزاره‌ها رنگ گرفته است، اگرچه ترديدي نداريم كه عناصري بنيادين در رهگذر زمان، به عنوان سنت نوروز باقي مانده و هويت خود را حفظ كرده، همچنان‌كه هر موجود زنده‎اي، با حفظ هويت خود همواره در معرض دگرگوني و تغيير است و لامحاله هرگونه انجماد و سكوني را نفي مي‎كند.

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون