طبقه جديد
كتاب «طبقه جديد» نوشته ميلوان جيلاس با ترجمه عنايتالله رضا توسط نشر نو روانه بازار كتاب شد. در خبر انتشار اين كتاب آمده است: «طبقه جديد: تحليلي از تحول جامعه كمونيست» اثر ميلوان جيلاس كه نخستينبار در سال ۱۹۵۷ در ايالات متحده منتشر شد، يكي از مهمترين و اثرگذارترين نقدهاي درونزاد بر نظامهاي كمونيستي قرن بيستم بهشمار ميآيد. اهميت اين كتاب نه فقط در محتواي نظري آن، بلكه در جايگاه نويسندهاش ريشه دارد: جيلاس از رهبران بلندپايه حزب كمونيست يوگسلاوي و از نزديكترين ياران تيتو بود كه پس از سالها حضور در هسته قدرت، به منتقد راديكال ساختار اقتدارگراي كمونيسم بدل شد. «طبقه جديد» حاصل اين تجربه مستقيم از درون دستگاه قدرت است؛ متني كه هم شهادت سياسي است و هم تحليل نظري. جيلاس در اين كتاب استدلال ميكند كه نظامهاي كمونيستي، برخلاف ادعاي الغاي طبقات، در عمل به شكلگيري طبقهاي تازه و ممتاز منجر ميشوند؛ طبقهاي متشكل از بوروكراتهاي حزبي، مديران دولتي و كادرهاي ايدئولوژيك كه كنترل سياسي و اداري جامعه را در دست دارند. اين «طبقه جديد» نه از طريق مالكيت خصوصي سرمايه، بلكه از راه تسلط جمعي بر دولت، حزب و ابزار توليد شكل ميگيرد. به بيان ديگر، مالكيت رسمي دولتي جايگزين مالكيت سرمايهدارانه ميشود، اما قدرت واقعي در اختيار گروهي محدود باقي ميماند كه از امتيازات مادي، سياسي و نمادين گستردهاي برخوردارند. جيلاس نشان ميدهد كه تمركز قدرت در حزب واحد، بهتدريج تمام حوزههاي زندگي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي را تحت سلطه درميآورد و ساختار دولت را به ابزاري فرعي بدل ميكند. تصميمگيريهاي واقعي نه در نهادهاي قانوني يا نمايندگي، بلكه در سطوح بسته حزبي صورت ميگيرد؛ جايي كه پاسخگويي، رقابت سياسي و امكان اصلاح ساختاري عملا از ميان ميرود. به باور او، اين تمركز قدرت نه يك انحراف تصادفي، بلكه پيامد منطقي پيوند ايدئولوژي انقلابي با انحصار سياسي است».