مدرن اما متفاوت

اركستر سمفونيك تهران در تازه‌ترين حضور صحنه‌اي خود، شبي سرشار از شكوه و خاطره آفريد. اين برنامه با عنوان «واگويه‌ها» برگزار شد و دو اثر برجسته را در قسمت: يكي از فليكس مندلسون و ديگري سمفوني شماره يك محمدرضا تفضلي به روي صحنه برد؛ «واگويه‌ها» يا سمفوني شماره يك ساخته تفضلي، اثري است با بهره‌گيري از الحان ايراني در فضاي نئوتونال، پلي‌تنال و بعضا آتونال كانون اصلي اين كنسرت بود. اجراي سمفوني دشوار و پيچيده تفضلي، نشاني روشن از جسارت و توانمندي اركستر سمفونيك تهران است. اين اركستر كه امروز تركيبي جوان و پرانگيزه از نوازندگان زير پنجاه سال را در خود جاي داده، با انسجام و مهارت تحسين‌برانگيزي، يكي از چالش‌برانگيزترين آثار سمفونيك معاصر ايران را به صحنه آورد. نصير حيدريان، رهبر اركستر در سخنان خود تاكيد كرد كه نوازندگان براي اجراي اين اثر «از جان و دل مايه گذاشته‌اند». محمدرضا تفضلي، آهنگساز برجسته و استاد خوشنام «دانشگاه هنر ايران» و «هنرهاي زيباي دانشگاه تهران»، سال‌هاست با كلاس‌هاي آهنگسازي و فرم خود تاثيري ژرف بر نسل تازه آهنگسازان ايراني نهاده است. استقبال پرشور و تشويق‌هاي مداوم و آبشارگونه مخاطبان در اين كنسرت، گواهي روشن بر جايگاه و محبوبيت او در ميان دوستداران موسيقي سمفونيك كشور بود. سمفوني شماره يك تفضلي در سياق موسيقي سمفونيك اوايل قرن بيستم تصنيف شده است؛ دوراني كه آثار پيچيده و تكنيكي آن، همچنان معيار و ميزان آهنگسازي سمفونيك به شمار مي‌رود. «واگويه‌ها» كه در 30‌سالگي آهنگساز تصنيف شده، نشان‌دهنده تسلط او بر اركستراسيون و توانايي در بسط و گسترش موسيقايي است. هرچند اين سمفوني با هارموني‌هاي ديسونانس و مدهاي متغير خود در زمره آثار مدرن قرار مي‌گيرد، اما در عين حال به وضوح پايبند به هنر «فرم» است. شنونده در طول قطعه مي‌تواند روند گسترش و توسعه موسيقايي را با وضوح دنبال كند؛ ويژگي‌اي كه آن را از بسياري آثار مدرن متمايز مي‌سازد. عموما بهره‌گيري آهنگسازان ايراني از مواد موسيقي دستگاهي، با نگاه فرمال نبوده و بيشتر در جهت چند صدايي كردن يك تم و هويت بخشي به اثر موسيقي سمفونيك بوده است. اما در اين اثر با اينكه تفضلي تم‌هاي موسيقي دستگاهي و محلي ايراني را به صورت واضح و مشخص معرفي مي‌كند، در ادامه از همين مواد براي بسط و گسترش استفاده مي‌كند. در پايان بايد از مديران اركستر سمفونيك تهران تقدير كرد كه با گنجاندن آثار آهنگسازان ايراني در كنار رپرتوار جهاني، بستري ارزشمند براي معرفي موسيقي معاصر ايران فراهم آورده‌اند. اميد است اين رويكرد در آينده نيز استمرار يابد تا جايگاه آهنگسازان ايراني بيش از پيش در صحنه‌هاي ملي و جهاني تثبيت شود.