اهميت استراتژيك گرينلند براي امنيت ملي
محمود فاضلي
درخواست دونالد ترامپ رييسجمهوري امريكا براي خريد جزيره دو ميليون كيلومترمربعي گرينلند دانمارك نه تنها صداي نخستوزير اين كشور را درآورده، بلكه با مخالفتهاي جدي كشورهاي اروپايي روبهرو شده است. دانمارك پيشنهاد ترامپ را مضحك خوانده و اعتقاد دارد گرينلند فروشي نيست و ايده خريد آن توسط امريكا پوچ و بيمعناست. گرينلند ناحيه خودگردان در كشور دانمارك است. اين جزيره پس از كسب خودمختاري در سال ۲۰۰۹ همچنان بخشي از پادشاهي دانمارك باقي مانده، اما اختيار خودگرداني و تعيين سياستهاي داخلي خود را دارد. اين سرزمين در آبهاي اقيانوس منجمد شمالي واقع شده و اين جزيره به دليل ذوب شدن يخهاي ناشي از بحران آب و هوا و باز شدن مسيرهاي تجاري جديد، اهميت فزايندهاي دارد. اين منطقه سرشار از منابع ارزشمندي همچون مواد معدني، خالصترين آب و يخ، ذخاير ماهي، غذاهاي دريايي، انرژي تجديدپذير و منطقه جديدي براي گردشگري است. اين جزيره داراي منابع طبيعي دست نخورده مانند نفت، مواد معدني و فلزات ارزشمند است. دولت محلي گرينلند مستقر در شهر «نوك» به امور داخلي اين منطقه رسيدگي ميكند و كپنهاگ (پايتخت) رسيدگي به امور امنيتي و سياست خارجي آن را بر عهده دارد. عمق و باند فرودگاه در اين بندر، پايگاه نظامي امريكا را به هاب لجستيك تبديل كرده و براي نيروي نظامي امريكا اين امكان را فراهم ميكند تا بازدارنده هرگونه تهاجم شود و آن را خنثي كند. طبق اين توافق دانمارك به امريكا اجازه داده كه پايگاه نظامي و تاسيسات راداري در گرينلند داير كند. اين جزيره ميتواند در رقابت ژئوپليتيكي بين ابرقدرتها مورد توجه قرار گيرد. اين جزيره در حلقه تنشهاي ژئوپليتيك بين امريكا، روسيه، كانادا، دانمارك و نروژ قرار دارد. بر اساس توافق دفاعي سال 1951 ميان امريكا و دانمارك، پايگاه هوايي «تول» امريكا ميتواند در منطقه گرينلند مستقر باشد. پس از جنگ جهاني دوم، دانمارك در مقايسه با ديگر كشورها خسارت كمتري ديد و دوران انتقال به صلح و آرامش اقتصادي، بسيار ساده انجام شد. اين كشور براي تامين امنيت خود به ناتو پيوست و پس از جنگ از نظر اقتصادي پيشرفت زيادي كرد. امريكا مدعي است دانمارك كشوري كوچك با اقتصادي كوچك و يك ارتش كوچك است. آنها نميتوانند از گرينلند محافظت كنند و از امريكا ميخواهند كه صدها ميليارد دلار صرف دفاع از سرزميني براي آنها كنيم كه 25 درصد بزرگتر از آلاسكا با هزينه صد درصد امريكايي است. اما در حالي كه ما اين كار را انجام ميدهيم، آنها ميگويند كه جزيره متعلق به دانمارك است. اين يك معامله ناعادلانه است. براي اينكه امريكا بتواند مسيرهاي كشتيراني را در آبهاي قطب شمال كنترل كند، كنترل گرينلند ضروري است، اين در حالي است كه دشمنان امريكا منابع قابل توجهي را در اين منطقه صرف ميكنند. ترامپ بارها گفته است كه گرينلند به دليل اهميت استراتژيك آن براي امنيت ملي بايد بخشي از امريكا شود. اين جزيره با موقعيت راهبردي و غني از مواد معدني، براي امريكا حياتي است و واشنگتن بايد آن را در اختيار داشته باشد.
دانمارك قادر به جلوگيري از نفوذ روسيه و چين در منطقه قطب شمال نيست! به دنبال پيشنهاد ترامپ، نخستوزير دانمارك اين پيشنهاد را مضحك خواند. سياستمداران دانماركي نيز بارها علاقه ترامپ به خريد گرينلند را توهينآميز و بازگشت به «ذهنيت استعماري» خوانده و آن را رد كرده بودند. تعداد زيادي از رسانههاي امريكا اين موضع ترامپ را بياحترامي به گرينلنديها توصيف ميكنند و مدعياند گرينلند داراي زبان، فرهنگ و تاريخ مختص به خود است و ترامپ بايد درك كند كه مردماني كه از استعمارگري زخم خورده و آرزوي استقلال را در سر پروراندهاند، ايده فروخته شدن را توهينآميز تلقي ميكنند. رهبران دانمارك در مورد تصرف جزيره توسط امريكا هشدار داده و تاكيد كردهاند كه انتظار دارند به تماميت ارضي كشورشان احترام گذاشته شود. كشورهاي مهم اتحاديه اروپا نيز از دانمارك حمايت كرده و بسياري از رهبران اروپا هشدار دادهاند كه تصرف نظامي اين جزيره توسط امريكا ميتواند در واقع پايان ناتو را رقم بزند. موضوع گرينلند، يكي از جديترين بحرانهاي داخلي تاريخ ناتو را رقم زده و اعتماد و بنيان دفاع جمعي اين ائتلاف را در معرض فروپاشي قرار داده است. فرانسه به امريكا هشدار داده هرگونه اقدامي براي تصرف گرينلند، روابط اقتصادي اروپا با امريكا را به خطر مياندازد. گرينلند بخشي از يك كشور مستقل و عضو اتحاديه اروپاست و نبايد در اين مورد دخالت كرد.
اين اظهارات در حالي است كه نيروهاي نظامي فرانسه و آلمان به اين جزيره رسيدند و سوئد نيز مدعي است كشورش نيروهاي نظامي به گرينلند اعزام كرده است. لهستان نيز اعتقاد دارد هرگونه حملهاي از سوي يك كشور عضو ناتو به سرزمين عضو ديگري از همين ائتلاف نظامي، پايان جهان خواهد بود. امريكا اعتقاد دارد برنامه برخي كشورها براي اعزام نيرو به گرينلند بر تصميم ترامپ تاثير نخواهد گذاشت. «جف لندري»، فرستاده امريكا در امور گرينلند اعلام كرده بايد در مورد اين منطقه توافقي حاصل شود و چنين نيز خواهد شد. ميتوان در مورد اين منطقه به توافقي دست يافت، زيرا ترامپ در مورد برنامههايش براي كنترل گرينلند «جدي» است. ترامپ به حاميان گرينلند اعلام كرده: «ممكن است بر كشورهايي كه با طرح ما موافق نيستند، تعرفه بيشتري وضع شود، زيرا براي امنيت ملي خود به گرينلند نياز داريم! اين براي گنبد طلايي كه ما ميسازيم، حياتي است. به دانمارك براي محافظت از گرينلند اعتماد ندارم و اين جزيره يك مساله امنيت ملي امريكاست. ناتو بايد راه را براي ما، به منظور تسلط بر آن هموار كند. اگر چنين نشود روسيه يا چين اين كار را خواهند كرد و ما اجازه نخواهيم داد، چنين اتفاقي بيفتد. اگر من نيامده بودم، الان هيچ ناتويي در كار نميبود و ناتو به زبالهدان تاريخ ميپيوست.»