گزارش «اعتماد» از ساختمانهاي ناايمن كه به خاطر فرسودگي، ضعف در مقاومسازي، نداشتن استانداردهاي ايمني حريق و ضعف سازه خطر جاني و مالي دارند
تشكيل پرونده قضايي براي ساختمانهاي پرخطر
مديرعامل سازمان آتشنشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران: طبقهاي ناايمن زير پاساژ آزادي در حال ساخت بود كه با ورود دادستان جلوي آن گرفته شد
گروه حوادث
در تهران ساختمانهاي زيادي به عنوان «پرخطر» يا «ناايمن» شناخته شدهاند كه به دلايل مختلف از جمله فرسودگي، ضعف در مقاومسازي، نداشتن استانداردهاي ايمني حريق، ضعف سازه و... خطر جاني و مالي براي ساكنان و اطرافيان دارند. اين رتبهبنديها معمولا توسط سازمان آتشنشاني، شهرداري، شوراي شهر و نهادهاي گزارشدهنده اعلام ميشود و معيارها شامل ايمني سازه، سيستمهاي اطفاي حريق، مسيرهاي فرار و موقعيت ساختوساز در گسلهاي زلزله است. سازمانهاي شهري اعلام كردند كه حدود ۱۸ هزار ساختمان پرخطر در تهران وجود دارد. طبق گزارشات برخي مسوولان شهري اظهار كردند: حدود ۱۰۰ هزار ساختمان پرخطر از جمله ۴۰ هزار مورد «بسيار پرخطر» در پايتخت شناسايي شدهاند. بهطوري كه «محمد آقاميري»، رييس كميته عمران و زيرساخت شوراي شهر تهران اوايل سال جاري گفت: «۲۰ تا ۳۰ درصد ساختمانها در شهر تهران فرسوده هستند كه ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار ساختمان چند طبقه را شامل ميشود. حدود ۱۰۰ هزار ساختمان پر خطر در تهران وجود دارد كه اقدامات كارشناسي و اخطار به آنها داده شده و مشوقهايي نيز براي تخريب يا نوسازي آن اعطا ميشود.»
در بررسيهاي قبلي نيز هزاران ساختمان ناايمن شناسايي شدهاند كه دهها از آنها پرخطر محسوب ميشدند. دلايل متعددي براي پرخطر بودن اين ساختمانها وجود دارد از جمله نقض استانداردهاي ايمني در برابر حريق و زلزله، فرسودگي سازهها، قرار گرفتن بخشهاي زيادي از تهران روي گسلهاي فعال زمينلرزه و عدم تجهيز به سيستمهاي هشدار و اطفاي حريق مناسب.
ليستهاي رسمي و اعلام شده ممكن است بهطور كامل منتشر نشوند، اما رسانهها و آتشنشاني از نمونههايي نام بردهاند كه وضعيت ايمني آنها هنوز كامل نشده يا ضعف داشته است. ساختمانها و مراكزي كه در دسته پرخطر و ناايمن قرار گرفتهاند؛ پاساژ ناهيد، پاساژ فجر، شركت ژال، ساختمان هرمزان، مجتمع تجاري بوستان و برخي پاساژهاي بازار بزرگ تهران مانند گرند هتل. اين موارد بر اساس گزارش رسانهها و آتشنشاني اعلام شده كه ممكن است به مرور تغيير كنند يا تكميل شوند. همچنين آتشنشاني تهران در چند سال اخير هشدار داده كه تعدادي از ساختمانهاي تجاري و مسكوني در منطقه بازار تهران در وضعيت «بسيار پرخطر و بحراني» از نظر ايمني حريق قرار دارند و در صورت بيتوجهي ممكن است پلمب شوند. بسياري از ساختمانهاي قديمي در تهران استانداردهاي مقاومسازي در برابر زلزله را ندارند. طبق برخي گزارشات؛ درصد زيادي از ساختمانهاي تهران در زلزلههاي بزرگ ميتوانند آسيب جدي ببينند. حتي طبق همين گزارشات؛ بخش زيادي از ساختمانهاي دولتي، تجاري و مسكوني تاييديه سيستمهاي اطفاي حريق ندارند و خطر آتشسوزي در آنها بالاست. بيشترين ساختمانهاي ناايمن در بافتهاي قديمي بهويژه مناطق مركز شهر و بازار تهران گزارش شدهاند. در برخي خبرگزاريها نيز گفته شده ۱۱ ساختمان داخل بازار بزرگ تهران در وضعيت بحراني و پرخطر بودهاند كه نياز به ايمنسازي فوري دارند. به تازگي برخي آمارها نشان دادهاند كه تعداد ساختمانهايي كه پرونده قضايي براي ايمنسازي دارند از 129 به حدود 75 كاهش يافته است؛ يعني بخشي ايمنتر شدهاند يا در فرآيند بهبود قرار دارند. با اين حال هيچ اقدام فردي نميتواند جايگزين مقاومسازي و ايمنسازي قانوني ساختمانها شود. ساكنان بايد هشدارها را جدي بگيرند و مالكان موظف به اصلاح يا بازسازي هستند.
دادستان تهران به ايمني بازار ورود كرده است
اواخر ديماه امسال «قدرتالله محمدي»، مديرعامل سازمان آتشنشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران با اشاره به وضعيت ايمني بازار بزرگ تهران و وجود حدود ۴۰۰ سرا و پاساژ گفت: «در پاساژ آزادي به صورت ناايمن طبقهاي ديگر به زير پاساژ اضافه ميكردند كه با ورود دادستان جلوي آن گرفته شد. در حال حاضر ساختمانهاي بسياري داريم كه بر اثر بيتوجهي و ناديده گرفتن استانداردهاي ايمني ممكن است هرلحظه اين اتفاق براي آنها نيز رخ دهد. ناهنجاري در كاربريها اصل مهمي در شهرها و به ويژه در شهر تهران است. ناهنجاري در بازار بزرگ تهران بسيار مشهود است. بازار به انبار دپو اجناس تبديل شده و خانهها را به انبار و كارگاه توليدي تبديل كردند. اين موارد بخشي از ناهنجاريهاست. حدود ۴۰۰ سرا و پاساژ در بازار بزرگ وجود دارد. روزي يكونيم ميليون شهروند در بازار بزرگ تردد ميكنند كه يك رونق اقتصادي است، اما اگر مالكان و مستاجران با ما همراهي نكنند تبديل به يك فاجعه ميشود. در اين خصوص بايد چند مجموعه دست به دست هم دهند تا ايمني نسبي را در بازار بزرگ ايجاد كنيم. بخشي از اوقاف، سازمان ميراث فرهنگي و سازمانهاي خدماترسان از جمله اداره برق و اداره گاز نيز جزيي از ماجرا هستند و اگر با ما همراهي نكنند، كار ما پيش نميرود. كسبه نيز بايد همكاري كنند. با اين حال هماهنگي بين بخشي در ميان دستگاهها و كسبه وجود ندارد. دادستان تهران نيز به ايمني بازار ورود كرده و پاي كار است. به نسبت سنوات گذشته پيشرفت بسياري كرديم. در تعدادي از پاساژها ايمنسازي بهطور كامل انجام و تمام شده است. بيشترين اتصالات و حريقها از سيمكشي اسفباري كه در بازار انجام شده، رخ ميدهد. اخيرا هم پاساژ آزادي جنجال ايجاد كرد و به صورت ناايمن داشتند طبقهاي ديگر به زير پاساژ اضافه ميكردند كه دادستان وارد و جلوي اين امر گرفته شد. اين ساختمان هماكنون نسبت به سال ۱۴۰۰ تفاوت بسياري دارد. نماي ساختمان بسيار خطرناك بود چرا كه نماي كامپوزيت بود. با فشاري كه آورديم و تمركز شهرداري بر اين ساختمان، نماي ساختمان عوض شد. اكنون اگر حريقي در اين ساختمان صورت گيرد در بخش نما ديگر آسيبي ندارد. بخش اعيان را نيز فشار آورديم كه هنوز به نقطه مطلوب نرسيديم. با توجه به اينكه در اين ساختمان روزانه حدود سه الي چهار هزار نفر تردد ميكنند؛ اگر اتفاقي رخ دهد، خروج جمعيت از ساختمان باعث ايجاد تلفات ميشود. ساختمانها تقسيمبندي شدهاند. ۱۲۹ ساختمان پرخطر بسيار شديد داشتيم كه با فشاري كه وارد شد به ۵۴ مورد رسيدند كه چهار مورد از آنها درماني هستند. بيمارستان حضرت رسول و بيمارستان امامخميني از جمله مراكز درماني پرخطر هستند. اين چهار مراكز درماني تازه كار ايمني را شروع كردند، اما كاركند پيش ميرود.»
مديرعامل سازمان آتشنشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران در ادامه گفت: «بخشي از ساختمانهاي ناايمن نيز صنعتي هستند و كارخانه نيز در بين آنها قرار دارد. بخشي نيز پاساژها هستند و آخرين گروه شامل مسكوني ميشود. در بخش مسكونيها مشكل بسياري داريم، چرا كه همكاري بسيار كم است. حدود ۴۵۰۰ مركز آموزشي دولتي و غير دولتي داريم از ابتدايي، پيشدبستاني و... بخشي از مراكز واقعا ناايمن هستند، چرا كه مدارس قديمي هستند و قدمت بسياري دارند. آموزش وپرورش و سازمان نوسازي مدارس بايد در ايمنسازي مدارس كمك كنند. با اين حال يك سالونيم از تفاهمنامهاي كه امضا كرديم ميگذرد، اما پيشرفت آنچناني در مراكز آموزشي رخ نداده است. بايد دولت بودجه ايمنسازي مراكز آموزشي را در بودجه خود قرار دهد. بخشهايي هم كه ايمن هستند بايد از ما تاييديه بگيرند تا تكليف ما مشخص شود. معضل ما بيشتر در مدارس استثنايي است. مالك مكاني را اجاره كرده كه اصلا ايمن نيست. اگر اتفاقي رخ دهد، دانشآموزاني كه مشكل دارند، چطور ميخواهند از آنجا خارج شوند؟ مهمترين موضوع بحث ايمني مدارس است. بهطور ميانگين هر يك يا دو ماه، يك حادثه خوابگاهي دانشجوها را داريم. بخشي از خوابگاهها بسيار قديمي هستند. روي ساختمانهاي ۱۳۹۰ به بعد سختگيري ميكنيم و كار دارد خوب انجام ميشود، اما براي ساختمانهاي قبل از ۱۳۹۰ مشكل داريم. به عنوان مثال شهركي وجود دارد كه سه سال است پايانكار ندارد. با اينكه در اين فراخوان اعلام كرديم كه سختگيريهاي صددرصدي را نياز نيست در ساختمانها انجام دهند و تنها بايد بخشي از الزامات را رعايت كنند و ما نيز كمك ميكنيم، اما استقبال خوبي صورت نگرفت و تنها ۳۷ نفر از مالكان مراجعه كردند. در بخشي كه تسهيلگري رخ ميدهد، فرآيندها را چندبار عوض و سادهسازي كرديم تا هزينه زيادي به مردم تحميل نشود، اما در بخش مسكوني، مردم زياد همكاري نميكنند.»
پيش از اين نيز «جلال ملكي»، سخنگوي سازمان آتشنشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران گفت: «در سالهاي اخير بيش از ۸۰ هزار ساختمان توسط كارشناسان آتشنشاني مورد بازديد و ارزيابي قرار گرفتهاند كه برخي از اين ساختمانها چندين بار بازديد شدهاند و تمامي آنها دستورالعملها و اخطارهاي لازم را دريافت كردهاند. پس از ارزيابيها، ساختمانها در چهار گروه «بسيار پرخطر»، «پرخطر»، «ميانخطر» و «كمخطر» طبقهبندي شدند. در ابتدا ۱۲۹ ساختمان بسيار پرخطر با كاربريها، قدمتها و شرايط مختلف شناسايي شد. با اقدامات موثر انجام شده از جمله بازديدهاي مستمر، حضور و همراهي شهرداري و شوراي شهر، ورود جدي و مقتدرانه دستگاه قضايي و همچنين اقدامات فرهنگي و آموزشي، امروز تعداد ساختمانهاي بسيار پرخطر به ۵۴ مورد كاهش يافته است. بخش قابلتوجهي از اماكن تجاري، پاساژها و ساختمانهاي دولتي از مرحله بسيار پرخطر خارج شدهاند، اما بخش زيادي از ساختمانهاي باقيمانده، مسكوني هستند كه ايمنسازي آنها با دشواريها و ملاحظات خاصي همراه است. حدود ۴۰ هزار ساختمان در سطح پرخطر قرار دارند كه مدتهاست دستورالعملهاي ايمني به آنها ابلاغ شده و پيگيريها و مذاكرات لازم با مالكان و متصرفان اين ساختمانها نيز در حال انجام است.»