جهانگيري از ردصلاحيت آيتالله هاشمي گفت، يكي از نزديكان آمليلاريجاني از ردصلاحيت علي لاريجاني
نامه فاطمه هاشمي، تذكر كدخدايي؛ مخاطب آملي لاريجاني
اگرچه حالا چند روزي از اعلام فهرست كانديداهاي تاييد صلاحيتشده شوراي نگهبان براي حضور در انتخابات رياستجمهوري ۱۴۰۰ گذشته اما حواشي پيرامون نامزدهاي شناخته شده اين دور از انتخابات همچنان به قوت خود باقي است. اگر نگوييم جنجال رد صلاحيت بيشتر از داوطلبان تاييد صلاحيتشده موردتوجه قرار ميگيرند، كمتر از آنها موردتوجه نبوده و بيراه نيست اگر بگوييم اين دو اتفاق هركدام درصدي از تيتر نخست مطبوعات را به خود اختصاص داده و دوشادوش يكديگر صدر اخبار ايستادهاند. اخباري كه بخشي به نامه فاطمه هاشمي به آملي لاريجاني و تذكر كدخدايي به او مربوط است و بخشي به واكنش جهانگيري و لاريجاني، دو كانديداي شاخصي كه صلاحيتشان احراز نشد و درحالي كه اولي از جشني گفته كه شب ردصلاحيتش در منزلشان برپا بود، از شوراي نگهبان متشكر است كه كارش را آسان كرده و دومي با رد اظهارات قائممقام دبير شوراي نگهبان درخصوص اعلام دلايل ردصلاحيت به كانديداها، تاكيد كرده كه «به من هيچ نگفتند.» آنجا كه علي لاريجاني در نشست خداحافظي با انتخابات 1400 ضمن ابراز خوشحالي از اين اتفاق و تاكيد بر ادامه كار خود در راستاي «اعتلاي ايران»، گفت: «واقعا متاسفم. مشكلشان چيز ديگري است؛ جور كردن دلايل ردصلاحيت، عجيب است.» او بر لزوم قرارگيري «نهادهاي حاكميتي در پوشش حكمراني عقلاني» تاكيد كرده و گفته است: «نبايد خود را به رهبري متصل كنند، بلكه بايد از عقلانيت برخوردار باشند و خودشان بتوانند از تصميمات و اقداماتشان دفاع كنند.»
علي لاريجاني كه ردصلاحيتش، از دلايل اصلي بُهت و شگفتي افكار عمومي و جريانهاي سياسي نسبتبه عملكرد شوراي نگهبان بود، ظاهراً بهبهانه وضعيت تابعيت دخترش با حكم شوراي نگهبان از رقابت بيرون رفت تا اندك اميد طيفي از جامعه نااميد شده و انتقاد نسبتبه نوع نظارت استصوابي شوراي نگهبان حتي به خود اعضاي اين شورا نيز تسري يابد. همان نكتهاي كه فاطمه هاشمي از آن با عنوان «آش شوري» ياد ميكند كه نهتنها واكنش سيدابراهيم رييسي، كانديداي اصلي انتخابات 1400 را هم برانگيخت، بلكه حتي صداي اعتراض صادق آمليلاريجاني، رييس پيشين دستگاه قضايي، رييس فعلي مجمع تشخيص مصلحت نظام و عضو فقهاي شوراي نگهبان را بلند كرد تا يكي ديگر از خوديها درحالي به نوع بررسي صلاحيت داوطلبان انتقاد كند كه يكي از شاخصترين ردصلاحيتشدگان، برادرش بود. آنجا كه آملي لاريجاني در رشتهتوييتي، تصميم شوراي نگهبان را ناشي از «گزارشهاي خلاف» و «دخالتهاي دستگاههاي امنيتي» عنوان و تاكيد كرد كه هرگز تا اين حد تصميمات شوراي نگهبان را «غيرقابلدفاع» نيافته است. ماجرا آنطور كه حسين جعفرزاده از نزديكان صادق آملي لاريجاني روايت كرده، از اين قرار است كه در جلسه بررسي صلاحيت داوطلبان، صادقيمقدم يكي از حقوقدانان شوراي نگهبان -كه معاون اجرايي دبير شورا نيز هست-گزارشهايي را درمورد تابعيت دختر علي لاريجاني در انگليس مطرح ميكند؛ ادعايي كه علي لاريجاني و دخترش موكدا آن را تكذيب كردهاند. آملي لاريجاني درواكنش به اين گزارشها، درخواست ميكند كه از معاونت ضدجاسوسي وزارت اطلاعات به عنوان مرجع قانوني در اين امور استعلام شود؛ درخواستي كه صادقيمقدم در واكنش به آن «دو مرتبه و صراحتا اذعان ميكند كه معاونت مذكور مساله تابعيت را تاييد و بهصورت شفاهي به او اعلام كرده است»، با وجود اين، آملي لاريجاني پس از اتمام جلسه، با آن معاونت تماس ميگيرد و جالب آنكه با استعلام از اين معاونت و معاونتهاي ديگر وزارت اطلاعات، نهتنها ادعاي عضو حقوقدان شوراي نگهبان تكذيب ميشود، بلكه اين مرجع تصريح ميكند كه عدمصحت چنين گزارشي به صادقيمقدم اعلام شده است. اين چهره نزديك به رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام همچنين گفته كه پس از جلسه شوراي نگهبان، تحقيق و تفحصي انجام و مشخص شده كه داماد و دختر علي لاريجاني سال ۸۳ براي تحصيل به انگليس رفته و سال ۹۵ به كشور بازگشته و درنتيجه هماكنون ساكن ايران هستند.
با وجود اين استعلام و تحقيقها اما علي لاريجاني از گردونه رقابت كنار گذاشته ميشود. ماجرا اما به كنار گذاشتن علي لاريجاني ختم نميشود و به نظر ميرسد انتقاد آمليلاريجاني هم به مذاق شوراي نگهبانيها خوش نيامده؛ چنانچه عباسعلي كدخدايي، سخنگوي شوراي نگهبان از گفتوگوي خود با آمليلاريجاني خبر داده و گفته كه نكاتي را به او متذكر شده است! بينسطور گفتههاي بعدي كدخدايي را ميتوان مُهر تاييدي دانست بر برخورد سليقهاي با كانديداها و وضعيت آنها چرا كه او تاكيد كرده همواره براي تاييد صلاحيت نامزدها گزارشهايي از مراجع امنيتي دريافت ميشود اما نظرات اعضا متفاوت است و تحليلهاي بسياري روي اين مساله وجود دارد.
اگرچه رفتار شوراي نگهبان و استاندارد دوگانه در برخورد با داوطلبان انتخابات ۱۴۰۰ بسيار مورد توجه و انتقاد قرار گرفت اما نوع انتقاد صادق آملي لاريجاني در برخورد با بررسي صلاحيت داوطلبان كه ظاهراً محدود به عدم احراز صلاحيت برادرش بوده هم از ديد برخي ناظران، نوعي استاندارد دوگانه در برخورد با چنين رفتارهايي است. چنانچه فاطمه هاشمي هم در نامه سرگشاده خود آورده، «هرچند اعلام اين موضع، البته ديرهنگام و اذعان به بيعدالتي در شوراي نگهبان، در اين حد را نيز، بايد به فال نيك گرفت، ولي سوال اساسي و ابهام بزرگ اينكه، جناب آقاي صادق لاريجاني، آيا فكر نميكنيد براي اعتراض و گلايه از عملكرد دوستان خود در شوراي نگهبان، كمي دير و غيرقابل باور شده باشد؟! با شنيدن سخنان جناب صادق لاريجاني و بيانيه جناب آقاي دكتر علي لاريجاني، پس از عدم احراز صلاحيت خود، ناخودآگاه به ياد مظلوميت افراد زيادي كه در گذشته به ناحق ردصلاحيت شدند و صداي اعتراض و مظلوميتشان نيز به جايي نرسيد، بهويژه مورد بسيار عجيب و غيرقابلباور درمورد آيتا... هاشميرفسنجاني افتادم.» همانطور كه دختر بزرگ آيتالله هاشميرفسنجاني هم گفته، «اگر در دورههاي متعدد گذشته و اوج آن، دوره انتخابات يازدهم رياستجمهوري كه شخصيتي مانند آيتا... هاشميرفسنجاني را با ادعاهاي واهي رد صلاحيت كردند، ديگران بهويژه آقاي صادق لاريجاني، سكوت نكرده و صداي اعتراض و شكواييه خود را در خود شورا و براي افكار عمومي ابراز ميكردند، شايد شاهد وقايع امروز و ادامه روند تصميمات اين شورا-كه حتي گلايه يكي از كانديداهاي اصلي همطيف خود را نيز موجب شده- نبوديم و اين وضع و شرايط نااميدكننده رابراي دلسوزان واقعي نظام و كاهش مشاركت مردم در انتخابات، به وجود نميآورد» بهگفته او، جمهوريت نظام اينگونه در انظار داخلي و مجامع سياسي بينالمللي صدمه نميديد.
با وجود اين اما برخي كانديداها، معتقدند در چنين شرايطي، سكوت و تبعيت از تصميم شوراي نگهبان صحيحتر است. اسحاق جهانگيري يكي ديگر از كانديداهاي انتخابات رياستجمهوري ۱۴۰۰ كه صلاحيت او هم مانند لاريجاني ازسوي شوراي نگهبان احراز نشد، با روايت خاطرهاي از رد صلاحيت آيتالله هاشمي بهنحوي بر اين تاكيد كرد كه نگاه و مشي و مرام آيتالله را سرلوحه و الگو قرار داده است. معاون اول رييسجمهوري كه در انتخابات 92 مسووليت رياست ستاد آيتالله هاشمي را برعهده داشت، گفته است: «همان شبي كه خبر ردصلاحيت آقاي هاشمي آمد، به من اطلاع داده شد كه كار را تعطيل كرديم و فرداي آن روز خدمت آقاي هاشمي رسيديم ... آقاي هاشمي به من گفت كه من همان هاشمي قبل از رد صلاحيت هستم و تصور نكنيد كه با ردصلاحيت، تغييري در ارتباط من با جمهوري اسلامي ايجاد ميشود. ايشان سپس از ما خواستند كه از روساي ستادها تشكر كنيم.» جهانگيري در ادامه با بيان اينكه «همان روز عصر جلسهاي با حضور آقاي هاشمي و روساي ستادها برگزار شد و همان جلسه پايان كار ستادها بود»، در جمع روساي ستادهاي انتخاباتي خود در انتخابات 1400، خاتمه فعاليتهاي اين ستاد را اعلام كرد.