ترجمهاي از روزنامههاي فرانسه در زمان ناصرالدين شاه قاجار
مريم مهدوي
اشاره- در آرشيو اسناد دارالترجمه، در دارالخلافه ناصرالدين شاه قاجار به رياست ميرزا محمدحسين ذكاءالملك فروغي (پدر)، يك دفترچه خطي «متفرقه» در ۲۱ صفحه وجود دارد كه ميرزا محمدعلي فروغي (پسر) آن را «از روزنامههاي فرانسه» ترجمه كرده كه امروز اين اسناد در آرشيو اداره اسناد وزارت امور خارجه قاجاريه موجود است. بنابراين، امروز به دو مورد آن اشاره ميشود.
مساله كره - نقل از روزنامه تان بتاريخ بيستوهفتم سپتامبر - سفير دولت ژاپن در كره بسلطان اين دولت تكليف كرده است كه مملكت خود را منظم كند يعني اشخاصي را بر سر شغل بياورد كه لياقت شخصي داشته باشند و ملاحظهشان و خانواده آنها را نكنند و نيز اختيار مطلق بآنها بدهند كه مجبور نباشند از صدراعظم يا خود سلطان اجازه و دستورالعمل بگيرند تربيت دولت بايد از روي تربيت دولت ژاپن و هشت اداره داشته باشد ازينقرار [از اين قرار] وزارت امور خارجه بحريه و جنگ ماليات عدليه زراعت و تجارت علوم فوايد عامه هر يك از اين ادارات بايد در تحت رياست يك وزير باشد. اين هشت وزير اجزاي دارالشوري را تشكيل ميدهند و يك نفر وزير بايد رييس آنها باشد بجهت گفتوگوي اين ترتيبات شانزده مامور معين كردهاند كه هر روز برياست نايبالسلطنه مجلس ميكنند و چنين بنظر ميآيد كه بواسطه وزير امور خارجه كه براي بعدها معين شده سلطان كره را وادار كردهاند كه خود را ملقب بامپراتور كره كبير نمايد و نيز اجازه گرفتهاند كه از خارجه پولي قرض كنند كه مابين شهرهاي سئول و خوسان و چمولپو راهآهن بكشند نيز سلطان كره را گفتهاند كه زنها نبايد در امور پلتيكي مداخله كنند. روزنامه طيمس در باب جنگ چين و ژاپن ميگويد: اگرچه منظور اصلي ژاپن افتخار نظامي است ولي اهالي آن مثل سابق جنگجو نيستند، زيرا كه در اين مملكت نيز طبقه تجاري تشكيل يافته و راههاي آهن بهمه جا كشيده شده متصل كشتيهاي بخار ميسازند و آنهاييكه حالا موجود است كارسازي خوبي ميكند همه قسم كارخانه داير كردهاند و راهها و بنادر را منظمتر و بهتر نمودهاند و اين جمله دليل است بر اينكه در مملكت ژاپن طبقات اشخاص نيز تشكيل يافته كه خيلي مايل صلح و امنيت ميباشند و آنها تجار و صرافها و عملجات و صنعتگران و غيره هستند كه انقطاع تجارت مابين آنها و چين خيلي اسباب ضرر ايشان ميشود و اگرچه حالا حرفي ندارند ولي ممكن است كه بعد بصدا درآيند. چين و ژاپن - بعضي روزنامهها فتوحات براي چين جعل كرده و از شكست ژاپن چيزها نقل نمودهاند، اما بعد از وصول اخبار صحيحه معلوم شد كار بعكس بوده عساكر دولت آسماني در بر و بحر مغلوب و مقهور گشته كشتگان آنها در صحرا طعمه سباع و در دريا لقمه ماهيان گرديده و هر كس كه بداند دولت ژاپن در فنون حربي و نظامي چه قدر ترقي كرده و حالت قشون چين چيست محتاج نيست كه منتظر وصول خبر گردد، ميداند تا آخر چين مغلوبست و ژاپن غالب و دولت روس ميترسد بعد از اين فتح و نصرت دولت ژاپن كره را تصرف ابدي نمايد و ديگر اين شكار خود را رها نكند لهذا يكدسته كشتي معتبر كه بهترين امراي بحريه روس در آن سفايناند بطرف ژاپن فرستاده كه اگر فيالواقع ... ترجمه خانهزاد محمدعلي ابن ذكاءالملك.