مخاطرات سينمايي
محمد شريعتپناه
منوچهر شاهسواري، دبير جشنواره چهل و چهارم فيلم فجر گفت: «سينما به عنوان پيشاهنگ نظام فرهنگي كشور، پيشبيني ميكرد كه روزهايي تلخ در پيش است! ما وظيفه داريم نه از سر بيچارگي، بلكه از موضع دغدغهمندي در كنار مردم بايستيم. ترك كردن خانه و فرهنگ، اوضاع را بدتر ميكند.» اين سخنان دبير جشنواره چهل و چهارم فيلم فجر تداعيكننده آثار سينماگران مستقلي است كه در سه دهه گذشته در جشنواره فيلم فجر از دغدغههاي مردم سخن گفتند. تبعات و پيامدهاي راهبردهاي نادرست را بازتاب دادند. با وجود سانسور و مميزي فساد و ناكارآمدي دستگاهها و متوليان امور را بازنمايي كردند. با پرداخت هزينههاي سنگين خطرات و بحرانها در حوزههاي مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي را پيشبيني كردند. سينماگران همواره در سختترين شرايط در كنار مردم بودند و با وجود محدوديتها و تنگناها خواستهها و نيازهاي جامعه را فرياد زدند. نشان دادند دل در گرو سرزمين مادري دارند، اما سازمانها و نهادهايي كه شرايط بغرنج زيست مردم، خروجي عملكرد آنان است با شگردها و ترفندهاي مختلف سينماگران را به سياهنمايي متهم كردند.
متوليان امور حاضر نشدند به پيامها و هشدارهاي دلسوزانه سينماگران توجه كنند و حقيقت عريان را دريابند. جشنواره چهل و چهارم فيلم فجر در فضايي در حال برگزاري است كه صدها خانواده ايراني سوگوار عزيزانشان بهسر ميبرند و نگراني از آينده در جامعه موج ميزند. فصل مشترك فيلمهايي كه در اين چند روز از جشنواره چهل و چهارم فجر در پرديس سينمايي ملت به نمايش درآمده؛ بحران اقتصادي، چالشهاي اجتماعي، وضعيت زنان، جاسوسي، پول، فساد و... است.
فيلمسازان در نشستهاي خبري از بالا رفتن قيمت دلار و افزايش سرسامآور هزينه توليد فيلمها گلايه ميكنند. فيلمها به تك لوكيشني روي آوردهاند. زبان تصويري و سينمايي كمرنگ شده و فيلمساز ميكوشد با مديريت، هزينه فيلم را به سرانجام برساند. اين سبك فيلمسازي باعث شده نگاه عميق به سوژهها تحتالشعاع قرار بگيرد. رويكرد بعضا سطحي و گذرا در آثار مشهود باشد.
نگراني اين است كه چنين آثاري شايد نتواند با مخاطب امروز ارتباط برقرار كند، آنهم مخاطبي كه به جديدترين فيلمهاي جهان به سهولت دسترسي دارد. فاصله گرفتن تماشاگران از فيلمهاي ايراني و توليد آثار كليشهاي منجر به افت فرهنگي ميشود. افت فرهنگي هزينههاي جامعه را بالا ميبرد و آينده ايران را با مخاطرات وحشتناك مواجه ميسازد.