الهه موسوي
اگر محيطبان باشي ميداني كه «بيمه» و دريافت خدمات پزشكي-درماني مهمترين دغدغهات بعد از حفاظت است. هنگامي كه در كوه و كمر و دشت و بيابان، دور از خانواده، تفنگ به دست و جان بر كف، مشغول نگاهباني و نگاهداري طبيعت هستي، آنچه بيشتر از خطر مواجه شدن با شكارچيان غيرمجاز و بيرحم دلت را به تكان مياندازد، رخ داد حادثه براي خانوادهات است كه از آنها فرسنگها دوري و كاري از دستت براي زن و بچهات برنميآيد. در اين ميان اما دلت به يك چيز خوش است؛ بيمه كه به عنوان چتر حمايتي بر سر خودت و خانوادهات كشيده بشود. حالا اگر بيمه هم به درستي نتواند نيازهايت را پاسخ بدهد قطعا نگراني براي خانواده، حفاظت را تحتالشعاع قرار خواهد داد.
محيطبانان ايران اما در دورههاي مختلف، هر بار به نوعي با مشكلاتي براي استفاده از خدمات پزشكي ودرماني به ويژه «بيمههاي تكميلي » مواجه هستند. اين نارساييها تا آنجاست كه بخشي از جامعه محيطباني درصدد انصراف از استفاده از بيمههاي تكميلي برآمدهاند و بخشي نيز به اين موضوع، به عنوان يك راهكار، فكر ميكنند. مسائل به گونهاي است كه به نظر ميرسد بيمهها نميتوانند بهطور كامل، نيازهاي محيطبانان و خانوادههاي آنها را پاسخ بدهند. محيطبانها ميگويند كه «بيمهها فقط پول ميگيرند و پولي نميدهند.» اگرچه اين مشكلات بيمهاي، در ايران صرفا مختص محيطبانها نميشود و بسياري از ديگر مشاغل را نيز در برميگيرد؛ اما باتوجه به شغل محيطباني و دوري محل كار سرپرست خانوار از خانواده، اين موضوع بيشتر از ديگر مشاغل، چالشبرانگيز است.
نبود قرارداد با مراكز معتبر درماني
يك محيطبان از يكي از استانهاي مركزي ايران در اين باره به «اعتماد» گفت: « بيمه محيطبانها با خيلي از مراكز درماني و پزشكان معتبر قرارداد ندارند؛ براي همين ما مجبور ميشويم براي استفاده از خدمات آن پزشك يا مركز درماني خوب، پول آن را از جيب خودمان بپردازيم و بعد از سه يا چهار هفته، بخشي از آن پول را بگيريم. خب اگر كسي پول كافي نداشته باشد بايد چه كند؟ مگر يك محيطبان چقدر حقوق دارد؟ اگر زن و بچهمان بيمار شد بايد برويم گردن كج كرده و پول از دوست و آشنا قرض كنيم؟ به خدا ما كه بارها نامه زدهايم و اين مشكلات را درميان گذاشتهايم؛ ولي كسي عين خيالش هم نيست. خدا كسي را درگير بيماري نكند.»
ثبت نشدن در سيستم مشكل بزرگ
يكي ديگر از مهمترين مشكلات بيمه محيطبانها در سال جديد، ثبت نشدن بهموقع در سيستم است كه باعث ايجاد چالشهاي بسياري در اين ميان شده است. اگرچه مسوولان مربوطه در سازمان حفاظت محيطزيست ميگويند كه مشكلات به مرور زمان حل شده اما تماس خبرنگار «اعتماد» با محيطبانان گوياي اين نيست و اين مشكل همچنان به قوت خود باقي است. يك محيطبان به «اعتماد» ميگويد: «در استان كرمان محيطبانها ميگويند كه بيمه، چهار ماه پولي را كه آنها هزينه كردهاند، نداده بود؛ بايد از جيب خودمان، هزينه را بپردازيم و فاكتور را ببريم بيمه، در سامانه ثبت كنيم و رسيدها را به بيمه تحويل دهيم. اما هر كاري كرديم در سامانه ثبت نشد كه نشد.»
محيطبان ديگري اينبار از يكي از استانهاي جنوبي ميگويد: «من خودم چندي پيش، رفتم دكتر بعدش رفتم داروخانهاي كه طرف قرارداد بيمه ما بود؛ گفت 180 تومان فرانشيز پرداخت كن. اگر بخوام 180تومان بدهم ديگر بيمه چه بايد بكند؟»
محيطباني از غرب كشور به «اعتماد» ميگويد: «همينپوشش بيمهاي، اداره راه و شهرسازي و چند اداره ديگر ماهي 500 هزار تومان ميدهند، غيرمفيدترين بيمه، مال محيطزيست و ما محيطبانهاست كه بايد ماهيانه يك و نيم ميليون پرداخت كنيم.» محيطباني ديگر ميگويد: « بيمه تكميلي امسال هيچ قراردادي در استان همدان ندارد و ما فقط پول ميدهيم اما نميتوانيم استفادهاي از آن كنيم.» و محيطبان لرستاني كه ميگفت: « استان لرستان هم همينطور است و چندي پيش، خودم 6 ميليون تومان هزينه كردم و فاكتورها را كه فرستادم استان تا چند ماه، پول فاكتورها را نداده بودند.»
محيطبان بوشهري به مورد جالبي اشاره ميكند، او ميگويد: «در بيمههاي ادوار گذشته، نماينده بيمه يا نماينده شركت واسط، در ادارات كل محيطزيست استانها مستقر بودند و با ارسال فاكتورهاي بيمه از مراكز درماني فاقد قرارداد، اقدام به بررسي و پرداخت مبلغ فاكتور، طي يك تا دوهفته ميكردند. درصورت قرارداد مستقيم مركز درماني با بيمه، تنها با پرداخت تقريبا 10درصد، مبلغ خدمات ارايه ميشد. اما متاسفانه ساختارهاي اداري و نرم افزاري بيمه جديد، همكاران را دچار مشكل كرده است.»
پاسخ مسوولان سازمان محيطزيست
حسين وزيري، رييس مركز توسعه منابع انساني و پشتيباني سازمان حفاظت محيطزيست در گفتوگو با «اعتماد» گفت: «در گذشته سازمان حفاظت محيطزيست با يكي از شركتها طرف قرارداد بود كه همين باعث نارضايتي شده بود. با اينكه شركت موردنظر شركت خوبي بود و خدمات مناسبي ارايه ميداد؛ اما بالاخره جمعبندي در سازمان اين بود كه تغيير انجام گيرد و به تمام شركتهاي بيمه فراخوان داديم كه شرايط ما را مشاهده كنند. روي دو شركت بيمه كه هر دو خوشنام هستند به جمعبندي رسيديم.
او افزود: «مساله اصلي همكاران ما روي نرخ حق بيمه بود، اما نكته اين است كه اساسا نرخ، دست ما نيست و بيمه مركزي سالانه اين رقم را اعلام ميكند. بر اين اساس، بيمه هر فرد مشخص ميشود و سازمان يا فردي كه ميخواهد خودش را بيمه كند، اين رقم را پرداخت ميكند.» وزيري گفت: «نرخ اوليهاي كه بيمه مركزي براي سازمان حفاظت محيطزيست اعلام كرده يك ميليون و 760 هزارتومان است و ما حداكثر تلاشمان را براي كاهش نرخ آن انجام داديم. براي اينكه شرايط رفاهي مناسبتري براي همكاران ايجاد كنيم، با بيمه مركزي رايزني كرديم. در گام نخست معاون منابع انساني مركز، حضوري به بيمه رفتند و در مورد شرايط سازمان و دريافتي همكاران توضيح دادند و باتوجه به اينكه بيمه تكميلي يكي از خدمات رفاهي ما براي همكاران است لازم بود اين خدمت نيز با كيفيت خوب انجام گيرد.» رييس مركز توسعه منابع انساني و پشتيباني سازمان حفاظت محيط زيست تاكيد كرد كه بالاخره بعد از رايزنيهاي متعدد معاون توسعه سازمان و پيگيريهاي ما در مركز بالاخره اين رقم را به يك ميليون و460 هزار تومان رسانديم و اين درحالي است كه در دستگاههاي ديگر اين رقم نزديك به 2 ميليون تومان است و اين در شرايطي است كه قيمتهاي بيمه تكميلي در كشور نسبت به سال قبل افزايش صددرصدي داشتند. الان هزينه بيمه تكميلي همكاران توسط سازمان پرداخت ميشود و براي نفر دوم نيز تا 50درصد رقم پرداخت ميشود و هزينه 50درصد باقي دريافت ميشود. شما از دستگاههاي ديگر سوال كنيد ببينيد چقدر ميپردازند؟»
وزيري با اشاره به اينكه نرخ بيمه تكميلي توسط بيمه مركزي تعيين ميشود و دست ما نيست، گفت: «در بيمه سامان، درخواستهاي جديدي نسبت به سال قبل داشتيم كه نرخ اضافه شده است. در قرارداد جديد با بيمه سامان، دندانپزشكي را براي هر نفر از بيمهشدگان 5 ميليون تومان اضافه كردهايم. عينك را از 5 ميليون، به 6 ميليون تومان افزايش دادهايم.»
فرانشيز بسيار ناچيز
او افزود: «ما در اين قرارداد پيشبيني كرديم كه اگر حادثه ناگواري براي محيطبان رخ دهد، خسارت آنها صددرصد توسط بيمه پرداخت ميشود. فرانشيز خيلي كم و ناچيزي دارند؛ مثلا وقتي خسارت 100 ميليون تومني دارند، فرانشيز آن 10درصد ميشود و 90 ميليون تومان را ميگيرند.»
رييس مركز توسعه منابع انساني و پشتيباني سازمان حفاظت محيطزيست همچنين گفت: «بخشي از نارضايتيهاي همكاران احتمالا از بيمه قبلي است كه هنوز پرداخت نشده؛ اين درحالي است كه ما تمام مشكلات بيمه را به كارگزار بيمه گفتهايم و آرامآرام برخي را رفع كردهاند و بقيه هم در حال رفع شدن است. اگر بازهم ادامه داشته باشد با شركت بيمه جلسه مستقيمي خواهيم داشت و اين مسائل را در نخستين جلسه با آنها رفع و رجوع ميكنيم. بيمه سامان جزو بيمههاي با امتياز بالا در بين شركتهاي بيمه محسوب ميشود و ما مبتني بر قرارداد و تفاهمنامه كار ميكنيم. بيمهاي كه طرف قرارداد سازمان محيطزيست است جزو 5 بيمه برتر كشور است و اساسا انتخاب اين بيمه يعني اينكه ما به اين موارد توجه داشتهايم.»
قول بياساس نميدهيم
او تاكيد كرد: «اگر ميخواهيم قولي به محيطبان بدهيم بايد در چارچوب تفاهم و قراردادهايمان باشد. سازمان تمام تلاش خود را ميكند تا قرارداد منجر به ارايه خدمات بهتر به محيطبان شود. ما قرارداد را به گونهاي ديدهايم كه بيشترين خدمات را محيطبان ببرد كه جزو اقشار آسيبپذير است و اميدوارم هر چه جلوتر برويم كيفيت كار افزايش يابد. همكاران ما بايد به سمت مراكزي بروند كه با بيمه سامان قرارداد دارد و اگر ندارند و مراكز معتبري هستند به ما اعلام كنند و ما هم به شركت اعلام كنيم تا ظرف 10 روز با آنجا قرارداد ببنديم.»
وزيري درباره انصراف محيطبانان از دريافت بيمه تكميلي گفت: «يكي، دو مورد به من هم مراجعه كردهاند؛ خود فرد كه رايگان است نيمي از نفر دوم هم رايگان است. نفر سوم كه ميگويد يك و 460 براي من زياد است به خاطر آن است؛ به خاطر رضايت يا عدم رضايت نيست.»
رييس مركز توسعه منابع انساني و پشتيباني سازمان حفاظت محيطزيست گفت: ما وظيفه داريم و اولويتمان اين است كه به محيطبانان و همه همكاران خدمات بهتري داده شود. ما قرارداد با بيمه را به شكلي تنظيم كرديم كه منافع محيطبانان تامين شود. ميتوانيم به محيطبانان قول بدهيم در ارتباط با معطليهايي كه در قرارداد است و بيمه ممكن است تعلل كند ازسوي سازمان پيگيري خواهد شد؛ اما نميتوانيم قول بياساس بدهيم. وقتي نميتوانيم چيزي را اجرا كنيم قول هم نميدهيم. ما در شرايط بحراني كنار محيطبانمان هستيم؛ اما اينكه بگويم كل 3 هزار محيطبان را اينگونه خدمات بدهيم؛ نه؛ نميتوانيم. ما براساس مفاد قراردادمان با بيمه حداكثر خدمات را به محيطبان -مانند خانواده خودمان- خواهيم داد.»
مراكز اصلا پول نميگيرند!
وزيري با اشاره به اينكه مراكز آنلاين اصلا پول نميگيرند، تاكيد كرد: «ميتوانيم قول بدهيم كه مشكل ثبت در مراكز آنلاين رفع ميشود و با بيمه سامان در اين مورد رايزنيهايي نيز انجام دادهايم و اين مشكل اكنون به كمترين ميزان خود رسيده است. محيطبانان ما هر ساله مواردي از قبيل نقص عضو و خسارتهاي جاني و مالي حين ماموريت را علاوه بر تمامي خدمات معمول و تخصصي درماني در پوشش بيمه تكميلي دريافت ميكردند؛ اما امسال دو بند به صورت ويژه در قرارداد بيمه تكميلي براي حل بخش عمدهاي از دغدغههاي همكاران محيطبان ما به اين بندها اضافه شد. در اين دو مورد شركت بيمه متعهد شده است تا نسبت به توديع وثيقه تا سقف 5 ميليارد تومان براي محيطبانان اقدام كند و اين در صورتي است كه اتفاقي براي آنها حين ماموريت رخ دهد و نيازمند اين وثيقه باشند. همچنين امسال شركت بيمه نسبت به پرداخت محكوميت ديه محيطبانان بدون سقف و مطابق راي دادگاه متعهد شده است كه يكي از دغدغههاي جدي همكاران ما در اين بخش بود.»
او تاكيد كرد: «هيچ كدام از اين دو مورد تاكنون در پوشش بيمه تكميلي براي همكاران محيطبان فراهم نبوده كه با رايزنيهاي انجام شده با نماينده بيمه، توانستيم اين امكان را در قرارداد امسال فراهم كنيم.»